Market alışverişinde gözümüz çoğu zaman ambalajın ön yüzüne takılıyor. Şeker ilavesiz, şekersiz, hurmanın doğal şekeriyle tatlandırılmış... Birçoğumuz bu ifadeleri görünce ürünü gönül rahatlığıyla sepete atıyoruz. Çünkü zihnimizde hepsi aynı yere çıkıyor: 'Demek ki bunda şeker yok.' Aslında tam da burada büyük bir yanılgı başlıyor.

Gıda etiketlerinde kullanılan bu ifadeler birbirinin yerine kullanılmıyor. Hatta Türk Gıda Kodeksi'nde her birinin karşılığı farklı. Son yıllarda yapılan düzenlemelerle bazı ifadelerin kullanımı da değişti. Yani bugün rafta gördüğünüz bir ürün, birkaç yıl önce aynı ifadeyle satılamıyor olabilir.


Önce en çok karıştırılan iki kavramı ayıralım 'şekersiz' ne demek?
Bir ürünün üzerinde 'şekersiz' yazıyorsa bu, ürünün muadillerinde bulunan şekerin reçeteye eklenmediği anlamına gelir.

Ancak bu ifade her zaman ürünün tatlı olmadığı anlamına gelmez.

Çünkü üretici, şekerin yerine tatlandırıcı kullanmış olabilir. Böyle bir durumda etikette ayrıca 'tatlandırıcı içerir' uyarısının da yer alması zorunludur.

Yani;

Şekersiz ≠ Tatlandırıcısız
Şekersiz ≠ İçinde hiç tatlılık veren madde yok
Bu ayrımı bilmek özellikle tatlandırıcı tüketmek istemeyen kişiler için önem taşıyor.

Peki 'şeker ilavesiz' neden artık eskisi kadar kullanılmıyor?
Bir dönem marketlerde neredeyse her rafta bu ifadeyi görmek mümkündü. Kurabiyeler, granolalar, meyve püreleri, atıştırmalıklar... Ancak burada önemli bir sorun ortaya çıktı.

Çünkü birçok üründe beyaz şeker yerine bal, hurma, pekmez veya elma suyu konsantresi kullanılıyor; tüketici ise bunu 'şeker yok' şeklinde yorumluyordu.

Oysa bu malzemeler de doğal kaynaklı olsa bile hâlâ şeker kaynağıdır. Bu yanlış algının özellikle diyabetli bireylerde hatalı ürün tercihlerine neden olması üzerine etiketleme kurallarında değişikliğe gidildi. Artık rafine şeker yerine bal, pekmez, hurma veya meyve konsantresi kullanılan ürünlerde şeker ilavesiz ifadesi eskisi gibi kullanılamıyor.
Bunun yerine artık ne yazıyor?
Muhtemelen son zamanlarda şu ifadeleri daha sık görmeye başladınız:

Şekeri meyveden gelir
Şekeri hurmadan gelir
Şekeri baldan gelir
Şekeri pekmezden gelir
Bunlar tüketiciye ürünün tatlılığının hangi kaynaktan geldiğini daha açık şekilde anlatmayı amaçlıyor. Çünkü bal da, hurma da, pekmez de sonuçta glikoz ve fruktoz içeren doğal şeker kaynaklarıdır.

Doğal olması, sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmiyor
Son yıllarda 'rafine şekersiz' tariflerin popülerleşmesiyle birlikte birçok kişi balı veya hurmayı bembeyaz şekerden tamamen farklı görmeye başladı.

Oysa beslenme uzmanlarının da sık sık vurguladığı gibi, bu besinlerin içerdiği şeker yine enerji sağlar ve fazla tüketildiğinde benzer metabolik etkiler oluşturabilir.

Kısacası 'doğal kaynaklı' olması, ürünü otomatik olarak düşük şekerli yapmaz.

Etikette ilk bakmanız gereken yer ambalajın önü değil
Ambalajın ön yüzü pazarlama dilidir. Asıl bilgi ise arka taraftaki içerik listesi ve besin değerleri tablosundadır.

Bir ürünü değerlendirirken şu üç noktaya birlikte bakın:

İçindekiler listesinde hangi tatlandırıcı veya şeker kaynakları var?
100 gramdaki toplam şeker miktarı ne kadar?
Üründe 'tatlandırıcı içerir' uyarısı bulunuyor mu?
Bu üç bilgi çoğu zaman ön yüzde yazan büyük puntolu ifadelerden çok daha fazla şey anlatır.

gzt