1979 yılından bu yana jeologları şaşırtan Utah'ın kuzeyindeki derin sarsıntıların nedeni belirlendi. The Seismic Record dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, bu depremler yer kabuğunda değil, yaklaşık 90 kilometre derinlikteki üst mantoda, Wyoming Craton'ı adı verilen sert kaya bloğuna çarpan manto akışlarının yarattığı gerilimle oluşuyor. Yüzey depremlerinin aksine artçı şok içermeyen bu "derin sarsıntılar", gezegenimizin iç dinamiklerinin ve tektonik süreçlerinin sanılandan çok daha farklı işlediğini gösteriyor.

evrim agaci

SpaceX'in Dragon kargo kapsülü, CRS-34 görevinin tamamlanmasıyla Pasifik Okyanusu'na inerken tarihinin en zengin bilimsel yüklerinden birini Dünya'ya taşıdı. Kapsül, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yürütülen çok sayıda biyomedikal ve malzeme araştırmasından elde edilen örnekleri geri getirdi.

En dikkat çekici araştırmalar şunlar: Kan kök hücrelerinin mikro yerçekiminde daha verimli üretilebileceği hipotezi test edildi; Dünya'da bu hücreler farklı kan hücrelerine dönüşme yeteneklerini kaybediyor. Pnömonik bakterinin kalp dokusu üzerindeki etkisi incelendi; bakteriler uzayda daha aktif hale geldiğinden, Dünya'da gözlemlenemeyen hücresel tepkiler yakalanabildi. DNA'dan esinlenen nanomateryallerle birleştirilen kanser ilaçları uzayda üretildi; mikro yerçekimi bu tedavilerin tümöre ulaşma etkinliğini artırabilir.

Malzeme bilimi cephesinde ise uzayda üretilen yarı metal-yarı iletken kristallerin sonraki nesil elektronik ve lazerlere katkı sağlaması bekleniyor. Kriyojenik yakıt depolama sistemlerini iyileştirmeye yönelik sıvı fizik verileri de Dünya'ya döndü; bu veriler uzun süreli uzay görevleri için kritik.

Tıbbi uygulamalar açısından da önemli araştırmalar var: Ahşaptan üretilen kemik iskeleti mikro yerçekiminde osteoporoz benzeri koşullar altında test edildi. 3D baskılı kıkırdak dokuları, uzayda hücre dağılımı çok daha homojen olduğundan Dünya'dakinden üstün kalitede üretildi. Beyin, kalp, karaciğer ve böbrek doku modellerine yeni RNA tabanlı ilaçlar uygulandı.

evrim agaci

Pittsburgh merkezli uzay şirketi Astrobotic, NASA'nın Ay'da kalıcı bir üs kurma hedefi olan "Ay Üssü II" misyonunun temel yapı taşı olarak geliştirilen Griffin-1 iniş aracını tanıttı. 2026 yılı sonunda SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatılması planlanan araç, yaklaşık 625 kilogramlık yük taşıma kapasitesiyle "altyapı sınıfı" ilk ticari iniş aracı olma özelliğini taşıyor. NASA’nın Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) programı kapsamında gerçekleştirilecek olan bu görev, Ay yüzeyine çeşitli teknolojik deneyler, Avrupa Uzay Ajansı’na ait sensörler ve Astrolab şirketinin "FLIP" gezgin aracını taşıyarak Artemis programının sürdürülebilir insanlı görevleri için lojistik altyapı oluşturmayı hedefliyor.

evrim agaci

Journal of Geophysical Research dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Los Angeles'a yalnızca 80 kilometre uzaklıkta bulunan kritik bir fay kavşağında, son 1.000 yılın en yüksek stres seviyelerine ulaşıldığını ortaya koydu. San Andreas Fayı ile San Jacinto Fayı'nın kesiştiği bu nokta, Cajon Geçidi olarak biliniyor.

Araştırmacılar, son 1.000 yıllık kırılma geçmişini bilgisayar simülasyonlarıyla modelleyerek bölgedeki stres birikimini hesapladı. Sonuçlar San Jacinto Bernardino segmentinde en yüksek yüklenmeyi gösterdi; Mojave South ve North San Bernardino segmentleri de yüksek stres taşıyor. Bu iki fay sisteminin stres seviyeleri eşitlendiğinde birbirleriyle etkileşime girebileceği belirlendi; bu da Cajon Geçidi'nin bir "deprem kapısı" gibi davranabileceğine işaret ediyor.

Bu "kapı" mekanizması, bir depremin tek bir fay hattıyla sınırlı kalıp kalmayacağını ya da San Andreas ile San Jacinto sistemleri arasında atlayarak çok daha büyük ve karmaşık bir depreme dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyebilir. Milyonlarca insanın yaşadığı bu bölgede böyle bir senaryo, hem can güvenliği hem de ulaşım ve enerji altyapısı açısından ciddi risk taşıyor.

San Andreas ve San Jacinto fay sistemleri, son 1.000 yılda en az 36 kez 6,4 ve üzeri büyüklükte deprem üretti ve Güney Kaliforniya'daki Kuzey Amerika-Pasifik plaka kayma hızının yaklaşık yüzde 90'ını karşılıyor. Çalışma, bir sonraki büyük depremin ne zaman gerçekleşeceğini öngörmüyor; ancak bölgedeki stres birikiminin endişe verici bir gerçek olduğunu vurguluyor.

evrim agaci

Dünya'daki yaşamın kökeni hakkında yıllardır tartışılan "panspermi" (yaşamın uzaydan gelmesi) hipotezi, şimdi ilginç bir "ters panspermi" senaryosuyla gündemde. Tiflis Özgür Üniversitesi’nden Zaza Osmanov’un International Journal of Astrobiology dergisinde yayımlanan yeni çalışması, Dünya'dan uzaya savrulan bakterilerin Jüpiter'in buzlu uydusu Europa'ya ulaşmış ve oradaki okyanuslarda hayata tutunmuş olabileceğini öne sürüyor.

International Journal of Astrobiology dergisinde yayımlanan çalışma, Dünya'dan uzaya savrulan toz parçacıklarının içine hapsolmuş bakterilerin, milyarlarca yıl içinde Jüpiter'in uydusu Europa'ya ulaşıp ulaşılamayacağını inceledi. Hesaplamalar, yüz milyonlarca parçacığın saniyede Europa'ya inebileceğini ve uydunun gelgit hareketleriyle oluşan buz çatlakları sayesinde bu mikropların buz altındaki okyanusa sızmış olabileceğini gösteriyor. 2027'de fırlatılması planlanan özel Europa iniş aracı, bu iddiaları test etmek için uydunun buz kabuğunu delerek okyanusta yaşam belirtisi arayacak.

evrim agaci

Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir Texas A&M Üniversitesi çalışması, memelilerde uzuv yenilenmesi yeteneğinin tamamen kaybolmadığını, sadece kapatılmış olabileceğini öne sürüyor. Araştırmacılar, iki aşamalı bir tedaviyle farelerin amputasyon sonrası kemik, eklem, bağ ve tendonlarını yeniden büyütmeyi başardı.

VTPP Bölümü'nden Dr. Ken Muneoka liderliğindeki ekibin geliştirdiği yöntem, vücudun normal yara iyileşme mekanizmasını yeniden yönlendiriyor. Memeliler yaralandığında genellikle fibroblast hücreleri hızla yara izi dokusu oluşturuyor; semenderlerde ise aynı hücreler "blastema" adı verilen yeni doku büyümesinin temelini oluşturan bir yapıya dönüşüyor. Araştırmacılar, yara tamamen kapandıktan sonra önce fibroblast büyüme faktörü 2'yi (FGF2) uygulayarak hücreleri yara izi yerine blastema benzeri bir yapıya yönlendirdi. Birkaç gün sonra kemik morfogenetik proteini 2'yi (BMP2) ekleyerek bu hücrelere yeni doku inşa etme sinyali verdiler.

Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, bu sürecin dışarıdan kök hücre eklemeye gerek duymaması. Araştırmacı Dr. Larry Suva'nın ifadesiyle: "Programlanamaz sandığımız hücreler aslında programlanabiliyor; kapasite yok değil, sadece gizli." Yeniden büyütülen dokular orijinal anatominin birebir kopyası olmasa da kemik, tendon, bağ ve eklem yapıları doğal düzene benzer biçimde oluştu.

Tedavinin klinik uygulamaya geçişi nispeten kolay olabilir; çünkü BMP2 zaten FDA onaylı bazı tıbbi kullanımlara sahip, FGF2 ise halihazırda çeşitli klinik denemelerde test ediliyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımın tam yenilenme mümkün olmadan önce bile yara izi oluşumunu azaltarak doku onarımını iyileştirebileceğini vurguluyor.

evrim agaci

Nature dergisinde yayımlanan yeni bir Imperial College London çalışması, bir sonraki nesil kuantum dedektörlerin temelindeki kritik bir prensibi gerçek dünya koşullarında ilk kez başarıyla kanıtladı. Bu gelişme, karanlık maddenin ve evrenin erken dönemlerinden gelen yerçekimi dalgalarının tespitine kapı aralıyor.

Uzun temel hatlı atom interferometreleri, lazerlerle atom bulutlarını ayırıp tekrar birleştirerek hareketteki en küçük değişimleri ölçen son derece hassas aletler. Ancak ciddi bir sorun var: Deneyi kontrol eden lazer, ölçülmek istenen sinyallerden çok daha büyük bir faz gürültüsü üretiyor; bu gürültü, aranan sinyalleri tamamen örtüyor.

AION işbirliği kapsamındaki araştırmacılar, bu sorunu çözmek için iki interferometreyi karşılaştırma yöntemini test etti. Ultra soğuk stronsiyum-87 atomlarından oluşan iki ayrı bulut, tek bir ultra kararlı lazerle sorgulandı. Araştırmacılar sistemine kasıtlı olarak büyük miktarda ek faz gürültüsü ekleyerek gelecekteki büyük ölçekli dedektörlerin koşullarını simüle etti. Tek başına her interferometrenin sinyali gürültü altında tamamen kayboldu; ancak iki interferometre karşılaştırıldığında altta yatan sinyal net biçimde geri kazanılabildi.

Ekip bir adım daha ileri giderek, geçen bir yerçekimi dalgası ya da karanlık madde alanının üretebileceği türde salınımlı bir sinyal ekledi. Bu sinyal, tek başına hiçbir interferometrenin kullanılabilir bilgi içermediği koşullarda bile net biçimde tespit edilebildi.

Bu prototip, Fermilab'daki MAGIS ve CERN'de önerilen AICE gibi uluslararası büyük ölçekli projelere zemin hazırlıyor. Araştırmacılar, bu teknolojinin gelecekte milyonlarca yıl önce birleşen kara deliklerden gelen sinyalleri ve karanlık maddenin doğasını araştırmak için kullanılabileceğini öngörüyor.

evrim agaci

Science dergisinde yayımlanan çığır açıcı bir çalışma, ilk kara omurgalılarının (tetrapodların) yaşam döngüsüne ilişkin onlarca yıllık bir varsayımı kökünden sarsıyor. Field Müzesi'nden araştırmacıların İllinois'teki ünlü Mazon Creek fosil yatağında buldukları yavru "embolomere" fosilleri, bu erken tetrapodların modern amfibilerdeki gibi bir kurbağa larvası evresi geçirmediğini ortaya koyuyor.

Embolomereler, 350-280 milyon yıl önce nehir, göl ve bataklıklarda yaşamış timsah benzeri üstün avcılardı; yetişkinlikte 3 metreyi aşan boyutlara ulaşabiliyorlardı. Mazon Creek'te bulunan örnekler ise yalnızca birkaç santimetre uzunluğunda yavrulara ait. Field Müzesi'nden Jason Pardo ve Arjan Mann, on yıl boyunca inceledikleri bu fosillerin tarama elektron mikroskobuyla analizinde şaşırtıcı bir bulguya ulaştı: Yavru tetrapod, gelişimi sırasında bacak kazanmış olsa da modern kurbağa larvalarına özgü dış solungaçlar gibi temel amfibi özelliklerini taşımıyordu.

Araştırmacılar, fish-tetrapod geçişini temsil eden farklı türlerden yavru fosillerinin hiçbirinde kurbağa larvasına benzer bir yapı bulamadı. Pardo'nun ifadesiyle: "Kurbağa larvası yoksa metamorfoz da yok. Bu erken tetrapodların yaşam döngüsü, amfibilerden çok bizimkine ya da balıklara benziyor."

Bu bulgu, sürüngenlerin ve memelilerin amfibi benzeri atalardan evrildiği yönündeki yaygın kabul görmüş hipotezi de geçersiz kılıyor. Çalışma, Kuzey Illinois Yer Bilimleri Kulübü ve gönüllü vatandaş bilimcilerin yıllar süren katkılarıyla mümkün oldu; araştırmacılar bu keşfin onların desteği olmadan gerçekleşemeyeceğini vurguluyor.

evrim agaci

NASA'nın yörüngesi hızla alçalan Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni kurtarma çabası önemli bir aşamaya ulaştı. 12 Haziran'da Virginia'daki Wallops Uçuş Tesisi'nde mühendisler, Northrop Grumman'ın Pegasus XL roketini şirketin değiştirilmiş L-1011 uçağı Stargazer'a bağladı. Roketin içinde, Katalyst Space'in geliştirdiği robotik servis aracı LINK bulunuyor.

Düşük Dünya yörüngesindeki tüm uzay araçları atmosferik sürtünme nedeniyle yörünge kaybediyor; bu etkiyi telafi edecek itme sistemi olmayan araçlar zamanla alçalıyor. Güneş'teki son aktivite artışı, Swift'in yörünge kaybını beklenenden çok daha hızlı hale getirdi. Katalyst, LINK'in zamanında ulaşabilmesi için Pegasus XL'i en uygun fırlatma seçeneği olarak belirledi.

LINK, bu ay içinde Güney Pasifik'teki Kwajalein Atolü'nden fırlatılacak. Aracın görevi, gamma ışını patlamaları ve evrenin en güçlü patlamalarını inceleyen Swift'in yörüngesine kenetlenerek onu yeniden yükseltmek.

Bu görev, NASA'nın daha önce açıkladığı gibi, maliyetler düşürülebilirse Hubble Uzay Teleskobu için de benzer bir yörünge yükseltme stratejisinin önünü açabilecek bir model niteliği taşıyor.

evrim agaci

Science dergisinde 18 Haziran'da yayımlanan bir çalışma, 2011 Tohoku-Oki depreminin GPS verilerinde 15 yıldır çözülemeyen gizemli bir anomaliyi açıklığa kavuşturdu. Chicago Üniversitesi'nden jeofizikçi Sunyoung Park liderliğindeki ekip, depremden yaklaşık 16 dakika sonra, henüz büyük artçı şoklar gerçekleşmeden, Japonya genelindeki GPS istasyonlarının tamamen aynı anda doğuya doğru kaydığını tespit etti. Bu kayma hiçbir bilinen artçı sarsıntıyla örtüşmüyordu.

Caltech'ten Hiroo Kanamori ve Strazburg Üniversitesi'nden Luis Rivera ile birlikte çalışan Park, önce denizaltı heyelanı ve yavaş fay kayması gibi alternatifleri eledi; bunlar verideki bölgesel olmayan, ülke çapındaki eş zamanlı kaymayı açıklayamıyordu. Ekip sonunda, depremden yayılan enerjinin Dünya'nın derinliklerine inip sıvı metal alaşımından oluşan dış çekirdeğe çarparak yansıdığı ve yüzeye geri döndüğü sonucuna ulaştı. Bu enerji, Japonya çevresindeki iki büyük tektonik plaka sınırında ek bir kaymayı tetikledi. Yaklaşık 5.800 kilometrelik bu gidiş-dönüş yolculuğu, toplam 15 dakika sürdü.

Bu olay, 3.000 kilometreyi aşan alanıyla kayıtlara geçmiş en geniş sismik olay unvanını taşıyor ve yaklaşık 7,5 büyüklüğünde bir depreme eşdeğer enerji açığa çıkardı. Ayrıca birden fazla büyük tektonik plaka sınırını (Pasifik-Okhotsk ve Filipin Denizi-Avrasya) aynı anda etkileyen ilk kayıtlı olay olma özelliği taşıyor.

Park, bu bulgunun deprem tehlikesi anlayışımıza tamamen yeni bir boyut eklediğini vurguluyor: "Büyük depremler, ana sarsıntı bittikten çok sonra bile fayları etkileyebiliyor." Sismik sensörlerin genellikle yüzeydeki kısa, yüksek frekanslı sinyalleri aramak üzere tasarlanmış olması ve 9,0 büyüklüğündeki depremin ardından oluşan yoğun gürültü, bu sinyalin yıllarca fark edilmemesine yol açmıştı.

evrim agaci

Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Dünya'nın nihai kaderiyle ilgili uzun süredir kabul gören kötümser senaryoyu sorguluyor: Güneş'in kızıl dev evresinde Dünya'yı yutacağı yönündeki yaygın varsayım, yeni hesaplamalara göre yanlış olabilir.

Bu olay yaklaşık 5 milyar yıl sonra gerçekleşecek; Güneş çekirdeğindeki hidrojeni tükettiğinde önce kızıl deve, ardından helyumu da tükendiğinde "AGB yıldızı" adı verilen dev bir yapıya dönüşecek. Belçika Leuven Üniversitesi'nden Mats Esseldeurs'un başını çektiği araştırmaya göre Dünya'nın kaderi iki zıt kuvvet arasındaki ince dengeye bağlı: Güneş büyüdükçe artan kütleçekimi gelgit etkileriyle Dünya'yı içine çekerken aynı zamanda yıldız rüzgârıyla kaybettiği kütle, gezegeni daha uzağa itiyor.

Önceki çalışmalar gelgit etkisinin baskın çıkacağını ve Dünya'nın yutulacağını öngörüyordu; ancak bu tahminler basitleştirilmiş gelgit dağılımı modellerine dayanıyordu. Fransa CEA Paris-Saclay'den Stéphane Mathis'in belirttiği gibi son 15 yılda geliştirilen modeller, gelgit kaynaklı enerji kaybının önceden tahmin edilenden daha düşük olduğunu gösteriyor. Ekip, Güneş'in "yaşlı kuzeni" sayılabilecek L2 Puppis yıldızını referans alarak kütle kaybını daha hassas hesapladı.

Yeni modellemeye göre Dünya ve Mars, Güneş'in yarıçapının ötesinde bir yörüngeye kaçarak yutulmaktan kurtulabilir. Ancak Merkür ve Venüs için aynı şans söz konusu değil; bu iki gezegen kaçınılmaz biçimde genişleyen Güneş'in alevleri içinde yok olacak. Süreç tamamlandığında Güneş, füzyon reaksiyonu yapamayan yoğun bir beyaz cüceye dönüşerek zamanla sönükleşip soğuyacak.

evrim agaci

Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Heliconius cinsi tropik kelebeklerin neden akrabalarından çok daha uzun yaşadığını araştırıyor. Güney ve Orta Amerika yağmur ormanlarında yaşayan bu kelebekler arasındaki yaşam süresi farkı çarpıcı: Dione juno yetişkin olarak yalnızca 14 gün yaşarken Heliconius hewitsoni 348 güne kadar ulaşabiliyor.

Tufts Üniversitesi'nden Dr. Jessica Foley liderliğindeki ekip, 28 Heliconius türünü inceledi ve uzun ömrün iki ayrı kaynaktan beslendiğini ortaya koydu. Birinci etken: Heliconius türlerinin büyük çoğunluğu, diğer kelebeklerin aksine yetişkin dönemde de çiçek nektarına ek olarak polen tüketiyor. Polen, lipit ve amino asit içeriğiyle hem enerji depolama hem de bağışıklık güçlendirme işlevi görüyor; ayrıca dişilerin ömürleri boyunca sürekli yumurta üretmesine olanak tanıyor.

İkinci etken daha gizemli: Araştırmacılar, uzun yaşayan Heliconius türlerinin diyetlerinden pollen tamamen çıkarıldığında bile kısa ömürlü akrabalarından önemli ölçüde uzun yaşamaya devam ettiğini gözlemledi. Bu, söz konusu kelebeklerin henüz tam olarak anlaşılamamış, evrimsel olarak gelişmiş yaşlanma karşıtı mekanizmalara sahip olduğuna işaret ediyor.

Ekibin geliştirdiği "Pullinator" adlı kavrama gücü ölçüm cihazıyla yapılan testler, uzun yaşayan Heliconius hecale'nin yaşlandıkça neredeyse hiç fiziksel gerileme göstermediğini ortaya koydu. Araştırmacılar bu kelebeklerin aynı zamanda büyük beyin yapısı ve kalıcı uzun süreli belleğe sahip olduklarını belirtiyor; bunların hepsi insanlarda yaşlanma mekanizmalarını anlamak için değerli bir model olabileceğine işaret ediyor.

evrim agaci

New Phytologist dergisinde yayımlanan yeni bir UC Riverside çalışması, yosunlar hakkındaki onlarca yıllık temel bir varsayımı sorguluyor: Bu bitkilerin mantar ortaklıkları olmadan yaşadığı düşünülüyordu. Araştırmacılar, Mojave ve Sonoran çöllerinden topladıkları yosunların dokularında mikoriza mantarı DNA'sı ve fiziksel yapılarına rastladı.

Bitkiler âleminin yüzde 85'inden fazlası, özellikle arbüsküler mikoriza mantarları (AMF) ile simbiyotik ilişki kurar. Bu mantarlar bitkilere topraktaki besinleri taşırken karşılığında fotosentezden elde edilen şekerlerden yararlanır. Yosunlar ise gerçek kök taşımadıklarından bu ilişkinin dışında tutuluyordu.

Doktora öğrencisi Kian Kelly, çöl yosunlarını laboratuvarda öğütüp mantar DNA'sı aradı. Sonuç şaşırtıcıydı: Yakın çevredeki toprak mikroflorasından belirgin biçimde farklı, yosun dokusuna özgü mantar toplulukları saptandı. Daha da ilgi çekici olan, daha sert iklimlerden gelen yosunların farklı mantar türleri barındırması; bu da belirli mantarların sıcak ve kuru koşullarla başa çıkmaya yardımcı olabileceğine işaret ediyor. Fungal yapıların yosun hücrelerinde boyama ve mikroskop ile görüntülenmesi de bu ilişkiyi fiziksel kanıtla pekiştirdi; görülen "arbüskül benzeri" dallanmış yapılar, diğer bitkilerin köklerindeki besin alışveriş noktalarına benziyor.

Ancak araştırmacılar temkinli: Yosun ve mantarın gerçekten kaynak alışverişinde bulunduğu henüz kanıtlanmadı; bu nedenle ilişki resmi bir simbiyoz olarak tanımlanamıyor. Bununla birlikte bulgular, yaklaşık 470 milyon yıl önce bitkilerin karaya çıkışında fungal ortaklıkların çok daha geniş kapsamlı bir rol oynamış olabileceğini ve yosunların bu tarihin görünmez bir parçası olduğunu düşündürüyor.

evrim agaci

NASA'nın bir sonraki amiral gemisi gözlemevi Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, 21 Haziran 2026'da Maryland'deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden ayrılarak NASA'nın Pegasus barjıyla Kennedy Uzay Merkezi'ne ulaştı. SpaceX'in Falcon Heavy roketi ile 30 Ağustos 2026'da fırlatılması planlanan Roman, bu tarihin orijinal takvimin 8 hafta önüne denk gelmesiyle dikkat çekiyor.

Kennedy'deki Payload Hazardous Servicing Facility'de son testler gerçekleştirilecek. Bu kapsamda 6 güneş paneli, ısı yönetim sistemleri ve yalıtım bileşenleri kontrol edilecek; teleskop yaklaşık 1.100 litre hipergolik yakıt yüklenecek. Bu yakıt, Roman'ın nihai yörüngesine ulaşması ve 10 yıl boyunca küçük konum düzeltmeleri yapması için kullanılacak.

Roman, fırlatmanın ardından Dünya'dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzaklıktaki L2 Lagrange noktasına yerleşecek. Hubble ile aynı boyutta 2,4 metrelik birincil aynasına rağmen 300 megapiksellik kamerasıyla Hubble'ın 100 katı görüş alanına sahip olan Roman, karanlık enerji araştırmalarında, 100.000'i aşkın dışgezegen keşfinde ve Samanyolu'nun daha önce araştırılmamış bölgelerinin haritalanmasında devrim niteliğinde katkılar sağlaması bekleniyor. Hubble, Webb, Chandra ve Spitzer'ın yanına katılacak Roman, en az 5 yıl görev yapacak.

evrim agaci

SpaceX, bugün (24 Haziran) Cape Canaveral'dan bir Falcon 9 roketi ile "Starfall" adını verdiği yeni bir yeniden giriş aracının ilk demonstrasyon uçuşunu gerçekleştirdi. Şimdiye kadar büyük ölçüde gizlilik içinde geliştirilen Starfall, alçak Dünya yörüngesinden dünyanın herhangi bir noktasına hızlı kargo teslimatı yapmak amacıyla tasarlandı.

FAA'nın çevresel değerlendirme belgesine göre Starfall, yaklaşık 3,1 metre çapında, 0,75 metre yüksekliğinde disk biçimli bir geri dönüş aracı. Aracın kendi ağırlığı 2,1 ton, taşıyabileceği yük kapasitesi ise yaklaşık 1 ton. Falcon 9'un üst kademesinden ayrıldıktan sonra sıkıştırılmış azot gazıyla ısı kalkanını doğru yönde konumlandırıyor, ardından paraşütle Pasifik Okyanusu'na iniyor. Demonstrasyon uçuşunda araç Dünya'yı iki tur dolaştıktan sonra California'nın yaklaşık 1.300 kilometre batısına çarptı.

Starfall'ın en belirgin potansiyel müşterisi ABD ordusu. Pentagon zaten SpaceX, Blue Origin, Rocket Lab ve Anduril ile uzaydan küresel kargo teslimatı teknolojileri geliştirme anlaşmaları imzalamış durumda. Starship'e kıyasla çok daha küçük ve esnek olan Starfall, ışık yükler için daha pratik bir seçenek sunuyor. Öte yandan uzayda ilaç üretimi gibi ticari in-space üretim alanlarından elde edilen malzemelerin Dünya'ya getirilmesinde de kullanılabilir; bu alanda Varda Space Industries ile SpaceX arasında daha önce bir anlaşma imzalanmıştı.

FAA, SpaceX'e toplamda iki Starfall demonstrasyon uçuşu için onay verdi.

evrim agaci