Güneş’in koronasındaki plazma akımları ve tuhaf ‘yağmur damlaları’, yeni adaptif optik sistemiyle tarihte ilk kez ayrıntılı bir şekilde görüntülendi.



Güneş’in atmosferi, daha önce hiç olmadığı kadar net görüntülendi. Astronomlar, dev yıldızın gizemlerini çözmeye bir adım daha yaklaşıyor.

Bilim insanları, Cona adı verilen yeni geliştirilmiş adaptif optik sistemi sayesinde Dünya’nın atmosferik türbülansının engellerini aşarak Güneş’in dış atmosferini (korona) şimdiye kadarki en net görüntüleriyle gözlemlemeyi başardı.

New Jersey Teknoloji Enstitüsü’ne (NJIT) bağlı Büyük Ayı Güneş Gözlemevi’ndeki (BBSO) 1,6 metre çapındaki Goode Güneş Teleskobu’na (GST) entegre edilen bu sistem, Güneş’in atmosferinde daha önce hiç görülmemiş ayrıntıları ortaya çıkardı.

Güneş’teki Koronal Yağmurun Detayları İlk Kez Bu Netlikte Görüldü

Araştırmacılar, Güneş’in koronasındaki koronal yağmur adı verilen ince plazma akışlarını ilk kez bu denli net biçimde görüntüledi.

Bazıları yalnızca 20 kilometreden daha ince olan bu plazma iplikleri, koronadaki daha sıcak plazmanın soğuyarak yoğunlaşmasıyla oluşuyor ve Güneş’in manyetik alan çizgilerini takip ederek yüzeye doğru geri çekiliyor.



Gözlemlerde ayrıca “plazmoid” olarak bilinen ve daha önce gözlemlenmemiş bir yapı da keşfedildi. Bir plazmoidin oluşumu ve dağılma süreci, saniyede yaklaşık 100 kilometre hızla Güneş üzerinde hareket ederken görüntülendi.

Araştırmanın eş yazarı Vasyl Yurchyshyn, “Bu türden gözlemler daha önce görülmemiş detayları ortaya çıkarıyor ve bunların tam olarak ne olduğu henüz belirsiz,” açıklamasında bulundu.

Güneş’in Manyetik Alanına Uyum Sağlayan Plazma Hareketleri Gözlemlendi

Araştırmada ayrıca, Güneş’in manyetik alanına göre şekillenen büyük plazma ilmekleri olan güneş çıkıntılarının (prominences) yeniden yapılanması da ayrıntılı şekilde incelendi. Bu plazma ilmekleri, Güneş’in fotosferinden başlayarak koronasına doğru yükseliyor. Ancak bilim insanları bu yapıların oluşum mekanizmasını tam olarak çözememiş durumda.



Araştırmacılar, korona bölgesindeki bu detaylı plazma hareketlerini görüntüleyerek Güneş’in yüzeyinden milyonlarca derece daha sıcak olan koronanın neden bu kadar yüksek sıcaklıklara ulaştığına dair ipuçları elde etmeyi umuyor. Bu gelişmeler, aynı zamanda filament patlamaları ve koronadan gerçekleşen kütle atımları gibi uzay hava olaylarının anlaşılmasına da katkıda bulunabilir.

Ulusal Güneş Gözlemevi Baş Teknoloji Uzmanı Thomas Rimmele verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı:

“Yeni koronal adaptif optik sistemi, Goode Güneş Teleskobu’nun teorik limiti olan 63 kilometre çözünürlükte koronal yapıları gözlemlememize olanak sağladı.”

Güneş Gözlemciliğinde Yeni Bir Dönem Başlıyor

Araştırmacılar, bu teknolojiyi Hawaii’deki 4 metrelik Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu gibi daha büyük teleskoplarda kullanarak Güneş’in dış katmanlarını daha da ayrıntılı incelemeyi hedefliyor.

Nature dergisinde 27 Mayıs’ta yayımlanan çalışmanın ortak yazarı Philip Goode, “Bu, güneş astronomisinde yeni bir dönemin başlangıcıdır ve önümüzdeki yıllarda daha fazla keşif yapılmasını sağlayacaktır,” şeklinde konuştu.

Kaynak: Space