Dünyanın ilk kuantum uydu bilgisayarı SpaceX roketiyle yörüngeye gönderildi. Uzay tabanlı veri işleme ve gözlemde yeni bir dönem başlayabilir.



Kuantum teknolojisi alanında tarihi bir adım atıldı ve dünyanın ilk kuantum uydu bilgisayarı uzaya gönderildi. Sistem, yörüngedeki kuantum donanımlarının dayanıklılığını test ederek gelecekte iklim ve dünya gözlem uygulamalarına zemin hazırlayacak.

Uluslararası bir ekip tarafından geliştirilen fotonik kuantum bilgisayarı, Viyana Üniversitesi’nden Philip Walther liderliğinde geliştirildi. Kompakt yapıdaki sistem, 23 Haziran’da Kaliforniya’daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’nden SpaceX Falcon 9 roketi ile fırlatıldı. Kuantum bilgisayarının Dünya’nın yaklaşık 550 kilometre üstünde operasyonlara başlaması bekleniyor.

70 farklı yükü içeren SpaceX Transporter 14 görevinin bir parçası olarak gerçekleşen fırlatma, ticari, bilimsel ve deneysel projeleri aynı anda yörüngeye ulaştırmayı amaçlayan geniş kapsamlı bir ortak uydu taşıma misyonu olarak kayda geçti.

Mikro uydular, küp uydular ve yeniden giriş kapsülleri arasında bulunan mini kuantum uydu bilgisayarı, uzay tabanlı veri işleme ve Dünya gözlemini dönüştürebilecek potansiyeliyle öne çıkıyor.



Kuantum Uydu Bilgisayarı Uzay Koşullarını Dayanıklı Olacak Şekilde Tasarlandı

Kuantum uydu bilgisayarının yörüngede çalışabilmesi ciddi mühendislik zorluklarını beraberinde getirdi. Viyanalı ekip, cihazı uzay yolculuğu sırasındaki aşırı sıcaklık dalgalanmaları, radyasyon ve titreşimlere dayanacak şekilde tasarladı.

Cihazın önemli bir aşamasında 12 kişilik ekip, Alman Uzay Merkezi’nin Responsive Space Cluster Competence Center tesislerinde dört hafta boyunca temiz oda ortamında çalışarak uydu yükünü hazırladı ve uçuş modelini 11 iş günü içerisinde tamamladı.

Uydu, yörüngeye girdikten yaklaşık bir hafta sonra veri göndermeye başlayacak. Walther, proje hakkında, “Bu proje bizi bir uzay grubuna dönüştürdü. Artık temel kuantum fiziği ya da pratik uygulamalar için uzayda daha fazla deney yapabilecek bilgi birikimine sahibiz,” dedi.

Yörüngede Kuantum Hesaplamanın Avantajları

Uzaya yerleştirilen kuantum bilgisayarının en önemli faydası, “uç bilgi işlem” (edge computing) yapabilme yeteneği olarak görülüyor. Bu sayede orman yangını tespiti gibi uydu tarafından toplanan veriler doğrudan uyduda işlenerek ham verilerin Dünya’ya gönderilmesine gerek kalmıyor. Bu yöntem enerji tüketimini azaltarak yanıt süresini de önemli ölçüde iyileştiriyor.

Kuantum bilgisayarları, klasik sistemlerin zorlandığı görevlerde üstün performans sergiliyor. Işık tabanlı optik sistemleri kullanarak girişim ve kırınımın fiziksel prensiplerine dayalı işlemler gerçekleştiren bu analog yöntem, Fourier dönüşümü ya da konvolüsyon gibi hesaplama yoğun işlemler için oldukça verimli bulunuyor.



Sistem gelecekteki uzay görevlerine kolayca uyarlanabilecek şekilde tasarlandı. Walther açıklamasına şu şekilde devam etti:

“Bu görev, kuantum donanımlarının aşırı koşullar altındaki performansını ve dayanıklılığını test etmemize olanak tanıyor. Uzayın zorlu ortamında ne kadar süre işlevsel kalabildiklerini araştırabileceğiz.”

Ekip, sistemin iklim izleme, iletişim ve temel kuantum araştırmaları gibi geniş çaplı uygulama alanları olduğunu belirtiyor. Walther, “Bulgularımız Dünya gözlemi, iklim araştırmaları ve iletişim gibi alanlarda ticari ve bilimsel uygulamalar için kuantum donanımlarının gelişimine katkıda bulunabilir,” diye ekledi.

SpaceX’in Yoğun Görev Programı İçinde Önemli Bir Adım

SpaceX Transporter 14 görevi, ticari, bilimsel ve anı amaçlı yüklerin karışımını içeriyordu. Görev kapsamında Capella Space’in Capella-17 radar uydusu, Starfish Space’in Otter Pup 2 kenetlenme deneyi uydusu ve Varda Space’in ilaç üretimi amaçlı yeniden giriş kapsülü de yörüngeye taşındı.

Falcon 9 roketinin hızlandırıcı kısmı Pasifik Okyanusu’ndaki platforma başarılı bir iniş gerçekleştirerek 26. uçuşunu tamamladı. Roketin üst aşaması ise yüklerin yörüngeye yerleştirilmesini yaklaşık iki saatte tamamladı.

Kaynak: Interesting Engineering