Asırlardır kayıp olan Babil ilahisi, yapay zekâ destekli analizle yeniden keşfedildi. Babil toplumunun yaşamına ve sosyal yapısına dair yeni bilgiler ortaya çıktı.



Ludwig Maximilian Üniversitesi’nden araştırmacı Enrique Jiménez, Bağdat Üniversitesi ile gerçekleştirdiği ortak çalışma kapsamında bin yıldan uzun süredir kayıp olan bir Babil ilahisini yeniden keşfetti. Bulgular, Iraq dergisinde yayımlandı.

Jiménez, “Bu ilahi Babil’i tüm ihtişamıyla betimliyor ve kentte yaşayan kadın ve erkeklerin yaşamlarına dair önemli bilgiler sunuyor,” dedi.

MÖ 2000 yıllarında Mezopotamya’da kurulan Babil, döneminde dünyanın en büyük şehirlerinden biri ve önemli bir kültür merkeziydi. Kentte üretilen yazılı eserler, günümüzde küresel edebi mirasımızın önemli parçalarını oluşturuyor.

Babil yazıları, kil tabletler üzerine çivi yazısıyla yazılmıştı ve günümüze yalnızca parçalar hâlinde ulaşabildi. Bağdat Üniversitesi ile ortak yürütülen projenin hedeflerinden biri, ünlü Sippar Kütüphanesi’nden çıkan yüzlerce çivi yazısı tabletini çözümleyerek gelecek nesillere aktarmak. Efsaneye göre bu tabletleri Nuh peygamber tufandan önce saklamıştı.

Babil’in Kayıp İlahisi 1.000 Yıl Sonra Yeniden Okundu

Jiménez, Electronic Babylonian Library Platform kapsamında dünya çapında bulunan çivi yazısı parçalarını dijital ortamda birleştirdi ve yapay zekâ yardımıyla uyumlu fragmanları eşleştirerek çözümlemeler yaptı.

Jiménez, “Yapay zekâ destekli platformumuz sayesinde, kayıp ilahiye ait 30 farklı el yazmasını daha belirledik. Normalde bu işlem onlarca yıl sürerdi,” ifadelerini kullandı. Bu ek metinler sayesinde araştırmacılar, tablet üzerinde eksik kalan bölümleri tamamlayarak ilahiyi tamamen çözümleyebildi.

İlahinin bugüne dek çok sayıda farklı kopyasının bulunması, metnin döneminde oldukça yaygın olduğunu gösteriyor.



Jiménez, “Bu ilahi, okul çağındaki çocuklar tarafından kopyalanmıştı. O dönemde bu kadar popüler olan bir metnin bugüne kadar bilinmemesi oldukça ilginç,” dedi.

250 Satırlık İlahi Şehir Yaşamı Hakkında Kritik Bilgiler Veriyor

Tahminen milattan önce birinci binyıl başlarında yazılan 250 satırlık ilahi, Babil’in şehir yaşamı ve toplum yapısına dair yeni bilgiler sunuyor.

Jiménez, “Metin, Babil’i övmek isteyen bir kişi tarafından yazılmış. Yazar şehrin yapılarının yanı sıra Fırat Nehri’nin baharda bölgeyi nasıl yeşerttiğini de anlatıyor. Bu durum, Mezopotamya edebiyatının doğa olaylarına dair betimlemelerinin nadir olması nedeniyle daha da dikkat çekici,” diye konuştu.

Metinde, Babil’de kadınların rahibelik görevleri ve sorumluluklarına dair daha önce bilinmeyen bilgiler de yer alıyor. Ayrıca yabancılara karşı saygılı davranıldığına ilişkin detaylar, şehirdeki sosyal yaşam hakkında önemli ipuçları sağlıyor.



Eski Babil şehrinin kalıntıları, Irak’ın başkenti Bağdat’ın yaklaşık 85 kilometre güneyinde yer alıyor ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunuyor.

Yeni Keşfedilen Babil İlahisinden Bir Bölüm

İlahide Fırat Nehri şu sözlerle anlatılıyor:

“Fırat onun nehridir—bilge tanrı Nudimmud tarafından yaratılan—
O, çayırı sular, kamışlıkları doyurur,
Sularını göl ve denize boşaltır,
Tarlaları bitki ve çiçeklerle dolar,
Parlak çiçekler açan çayırlarında arpa filizlenir,
Toplanan demetler yığılır,
Sürüler ve hayvanlar yeşil meralarda yatar,
Zenginlik ve görkem—insanlığa yaraşan şeyler—
Bahşedilir, çoğaltılır ve krallara yaraşır biçimde verilir.”

Kaynak: Phys