Mavi köpek balıkları, derilerindeki diş benzeri yapılar sayesinde mavi, yeşil ve altın tonlarına geçebiliyor.



Mavi köpek balıkları (Prionace glauca) hakkındaki yeni araştırma, pamuk balığı olarak da bilinen bu canlıların derilerindeki diş benzeri yapılar sayesinde renk değiştirebilme yeteneğine sahip olduklarını ortaya koydu.

City University of Hong Kong bünyesinde görev yapan Dr. Viktoriia Kamska ve Profesör Mason Dean öncülüğünde yürütülen araştırmada, mavi köpek balıklarının deri yapısındaki küçük dişsi pulların (dermal dentiküller) guanin kristalleri ve melanozomları içerdiğini keşfedildi.

Bilim insanları, mavi köpek balıklarının derilerindeki bu dişsi yapıların içinde bulunan guanin kristallerinin, mavi rengi yansıttığını, melanozomların ise diğer ışık dalgalarını absorbe ettiğini açıkladı. Profesör Dean, “Bu materyallerin birleşimi, güçlü bir renk üretme ve değiştirme yeteneği oluşturuyor,” ifadesini kullandı.

Bu yapıdaki kristallerin katmanları arasındaki mesafe değiştiğinde, renk tonlarında değişim gerçekleşiyor. Kristaller arasındaki mesafenin azalması daha koyu mavi renkleri oluştururken, mesafenin artması yeşil ve hatta altın rengi tonlarına neden olabiliyor.



Mavi Köpek Balıklarının Renk Değişiminde Çevresel Faktörler Etkili

Araştırmacılar, renk değişiminin çevresel faktörlerle tetiklenebileceğini ifade ediyor. Örneğin derinlik arttıkça su basıncı yükseliyor ve kristal katmanları arasındaki mesafe sıkışarak daha koyu bir mavi renk ortaya çıkıyor. Bu renk değişimi, düşük ışık seviyelerinde köpek balıklarına daha iyi kamuflaj sağlıyor.

Profesör Dean, “Bu dişsi pullar sadece hidrodinamik ve kirlenme önleyici avantajlar sunmakla kalmıyor, aynı zamanda renk üretme ve değiştirme konusunda da önemli bir rol üstleniyor,” dedi.

Araştırmacılar, bu çok fonksiyonlu yapı tasarımının daha önce görülmediğini vurguladı.



Farklı Bir Evrimsel Yoldalar

Araştırma, köpek balıkları ve vatozların yüz milyonlarca yıl önce kemikli balıklardan ayrılarak renk üretimi için tamamen farklı bir evrimsel yol izlediğini ortaya koyuyor. Bu yeni keşif, nanofabrikasyon yöntemleri ile biyomimetik çalışmalar için önemli fırsatlar sunuyor.

Araştırma sonuçları, 9 Temmuz 2025 tarihinde Belçika’nın Anvers şehrinde düzenlenen Deneysel Biyoloji Topluluğu (Society for Experimental Biology) yıllık konferansında sunuldu.

Kaynak: IFL Science