Gökbilimciler, galaksinin kenarından geldiği düşünülen 3I/ATLAS isimli gökcismi üzerinde yürüttükleri çalışmalar sonucunda şimdiye kadar gözlemlenen en yaşlı kuyrukluyıldızla karşı karşıya olabileceklerini belirtti.



Bilim insanları galaksimizin dış sınırlarından gelen gizemli bir gökcismini takibe aldı. 3I/ATLAS adı verilen nesnenin, bugüne dek gözlemlenen en yaşlı kuyrukluyıldız olabileceği düşünülüyor.

Oxford Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan incelemeler, gökcisminin Güneş Sistemi’nden yaklaşık 3 milyar yıl daha yaşlı olabileceğini ve toplam yaşının 7 milyar yılı aşabileceğini gösteriyor. Keşif bilim dünyasında heyecan yaratırken, galaksimizin erken dönemlerine ait önemli ipuçları sunabilecek nitelikte.

Gökcismi ilk olarak 1 Temmuz 2025’te Şili’deki ATLAS tarama teleskopu tarafından, Güneş’ten yaklaşık 670 milyon kilometre uzaklıkta tespit edildi. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı 149 milyon kilometre.

Araştırma ekibinin başındaki gökbilimci Matthew Hopkins, doktora tezini savunduktan hemen sonra bu keşifle karşılaştığını belirterek, “Sakin bir Çarşamba günü planlamıştım, ancak ’3I!!!!!!!!!!’ gibi mesajlarla uyandım” açıklamasında bulundu. Bu zamanlama, yeni tamamladığı modelin gerçek gözlemlerle hemen test edilebilmesi açısından oldukça uygun oldu.

En Eski Kuyrukluyıldızın Sırları Açığa Çıkıyor



Araştırma ekibinden Dr. Michele Bannister, gökcisminin Samanyolu’nun “kalın diski” olarak adlandırılan ve çoğu yıldızın bulunduğu düzlemin üstünde ve altında dolanan yaşlı yıldızlar bölgesinden geldiğini düşündüklerini belirtti. Bu bölge galaksimizin en eski yapılarından biri olarak biliniyor.

Gökbilimci Hopkins şu açıklamayı yaptı:

“Halley kuyrukluyıldızı gibi yıldızlararası olmayan tüm kuyrukluyıldızlar Güneş Sistemi ile birlikte oluştu, bu yüzden en fazla 4,5 milyar yaşındalar. Ancak yıldızlararası ziyaretçiler çok daha yaşlı olabilir.”

Araştırma ekibi, 3I/ATLAS’ın kökenini belirlemek için yıldız yaşları ve hız korelasyonlarını kullandı. Kalın diskten gelen nesnelerin genellikle galaksinin daha genç ve kaotik olduğu, yaklaşık 7 ile 14 milyar yıl önceki dönemde oluştuğu düşünülüyor.

Bu antik kökeni destekleyen kanıtlar arasında:

Yörünge yolu: Kalın disk dinamikleriyle uyumlu dik bir yörünge
Hız özellikleri: Eski yıldız popülasyonlarına özgü dikey hareket
Su buzu kompozisyonu: Eski, metal açısından fakir yıldız oluşum bölgelerinden beklenen yapı
Boyut tahminleri: Önceki yıldızlararası ziyaretçilerden daha büyük olma olasılığı

Ekipten Profesör Chris Lintott, şunları söyledi:

“3I/ATLAS, galaksimizin daha önce hiç yakından görmediğimiz bir bölgesinden gelen bir nesne. Kuyrukluyıldızın Güneş Sistemi’nden daha yaşlı olma olasılığının üçte iki olduğunu ve o zamandan beri yıldızlararası uzayda sürüklendiğini düşünüyoruz.”



3I/ATLAS Güneş’e yaklaştıkça güneş ısısı kuyruklu yıldız aktivitesini tetikleyecek. Bu süreçte karakteristik parlayan kuyruk ve komasını oluşturan buhar ve toz salınımı gerçekleşecek. Haliyle Dünya’nın oluşumundan önceye dayanan ilksel maddeleri analiz etme fırsatı sunacak.

Amatör gökbilimciler için heyecan verici gelişme ise, 3I/ATLAS’ın 2025’in sonları ve 2026’nın başlarında orta büyüklükteki teleskoplarla gözlemlenebilir hale gelmesi bekleniyor.

Helsinki Üniversitesi’nden Dr. Rosemary Dorsey, yakında faaliyete geçecek olan Vera C. Rubin Gözlemevi’nin önümüzdeki on yıl içinde beş ile elli arasında benzer nesne tespit edebileceğini öngördüklerini belirtti.

3I/ATLAS, şimdiye kadar tespit edilen üçüncü yıldızlararası nesne olma özelliğini taşıyor. Daha önce 2017’de 1I/’Oumuamua ve 2019’da 2I/Borisov keşfedilmişti.

Kaynak: Science Blog