Oxford Üniversitesi kimyagerleri, 2.500 yıl önce Antik Yunan tanrılarına sunulan gizemli armağanın bal olduğunu kesin olarak tespit etti.



Antik Yunan medeniyetinde tanrılara adanan gizemli bir sununun sırrı sonunda çözüldü. Yıllar boyunca ne olduğu anlaşılamayan 2.500 yıllık kalıntı, Oxford Üniversitesi’nden kimyagerlerin yürüttüğü araştırmayla bal olarak tanımlandı. Tapınakta bulunan madde, uzun süredir bilim dünyasında tartışma konusu olurken, yapılan son kimyasal analizler sayesinde tarihin en eski dini ritüellerinden birine ışık tutulmuş oldu.

Antik dünyada bal, sadece bir tatlandırıcı değil, tıbbi tedavilerde, kozmetikte ve dini ritüellerde kullanılan çok yönlü bir maddeydi. Tarihsel kayıtlara göre, Büyük İskender’in naaşının balda muhafaza edildiği bilinirken, bal hem tanrılara sunulan bir adak hem de ölülerin yanına gömülen değerli bir armağan olarak kullanılıyordu.

1954 yılında İtalya’nın Paestum kentinde, Pompeii’ye yaklaşık 90 dakika mesafede, MÖ 520 civarına tarihlenen bir yeraltı Yunan tapınağı keşfedildi. Arkeologlar bronz kaplarda bulunan turuncu-kahverengi yapışkan maddenin bal olduğunu düşündüler, ancak sonraki 30 yıl boyunca yapılan üç farklı analiz bu varsayımı doğrulayamadı.

Ashmolean Müzesi’nde sergilenen bronz kap, bilim insanlarına yeniden inceleme fırsatı sundu. Dr. Luciana da Costa Carvalho ve Dr. James McCullagh liderliğindeki ekip, kalıntının moleküler yapısını belirlemek için modern analitik teknikler kullandı.



Antik Yunan’da Balın Kutsal Yolculuğu Neden Önemliydi?

Araştırmacılar gelişmiş gaz kromatografisi ve kütle spektrometrisi teknikleri kullanarak, kalıntının modern bal ve balmumu ile neredeyse aynı kimyasal parmak izine sahip olduğunu tespit etti. Uzun süreli depolamadan kaynaklanan yüksek asidite seviyesi ve şekerlerin furana dönüşmesi gibi beklenen değişimler de gözlemlendi.

Ekip, X-ışını fotoelektron spektroskopisi kullanarak kalıntının yüzeyini analiz etti ve bakır korozyon ürünlerinin varlığını tespit etti. Dr. Carvalho’ya göre, bakır iyonlarının doğal antibakteriyel özellikleri, şeker belirteçlerinin mikrobiyal bozulmadan korunmasına yardımcı olmuş olabilir.

Analizler sırasında, modern bal ve balmumunda bulunan heksoz şekerleri tespit edildi. Ayrıca batı bal arısının salgıladığı bilinen arı sütü proteinleri de kalıntıda bulundu. Bu da maddenin bal olduğunu kesin olarak doğruladı.

Pompeii Arkeolojik Parkı Direktörü Dr. Gabriel Zuchtriegel, şu değerlendirmede bulundu:

“Kimyasal ve bilimsel analizlerin mevcut eserlere uygulanması, geçmiş toplumların yaşamlarını ve ritüellerini daha ayrıntılı anlamamıza olanak sağlıyor.”

Araştırma ekibi çalışmanın özellikle müze koleksiyonlarında bulunan ve önceki testlerde sonuç alınamayan materyallerin yeniden analiz edilmesi için ilham kaynağı olacağını umut ediyor. Çalışmanın sonuçları Journal of the American Chemical Society dergisinde yayımlandı.

Kaynak: University of Oxford