Meksika’nın Michoacán bölgesinde yer alan 2.500 yıllık antik bir piramit, ani bir şekilde yıkıldı.



Meksika’nın batısındaki Michoacán eyaletinde bulunan ve yaklaşık 2.500 yıl öncesine tarihlenen arkeolojik yapı, önceki günlerde aniden çöktü. Bölge halkı arasında “El Palacio” olarak bilinen yapıdan geriye sadece bir enkaz yığını kaldı. Çöküşün nedeni henüz netleşmezken, uzmanlar yapının zamanla zayıflayan iç yapısı ve olası yer sarsıntılarını ihtimaller arasında değerlendiriyor. Yerli halk ise bu ani yıkımı uğursuzluk olarak yorumladı.

İklim değişikliğinin dünya genelinde tarihi ve kültürel mirasa yönelik tehditleri artarken, Meksika’daki olay küresel ısınmanın somut sonuçlarından biri olarak kayıtlara geçti. Aşırı hava olayları ve yükselen deniz seviyeleri, dünyanın dört bir yanındaki değerli miras alanlarını tehdit ederken, Michoacán’daki yıkım uzmanları endişelendiren önemli bir örnek teşkil ediyor.

29 Temmuz gecesi meydana gelen çökme olayında, yaklaşık 15 metre yüksekliğindeki kare şeklindeki anıtın güney duvarı, şiddetli yağmurların etkisiyle tamamen yıkıldı. P’urhépecha halkının merkezi olan ve Azteklerin ele geçiremediği tek imparatorluğa ev sahipliği yapan Ihuatzio arkeolojik alanında bulunan piramit, bölgenin en iyi korunmuş anıtlarından biriydi.

Meksika Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü (INAH) yetkilileri piramidin en az altı “basamaklı gövdesinin” hasar gördüğünü, dış duvar, çekirdek yapı ve istinat duvarının da etkilendiğini açıkladı. Uzmanlar yapının çökmesinde aşırı hava koşullarının etkili olduğunu belirtti.

2024’ün temmuz ayında Kuzey Yarımküre’nin yaz mevsiminin zirvesinde, Meksika’nın büyük bir bölümü şiddetli yağış ve fırtınalarla sarsıldı. Bu da ülkenin 30 yıldır yaşadığı en kötü kuraklığın ve birçok gölün tamamen kurumasının ardından geldi.



Antik Piramitin Çöküşünde İklim Değişikliğinin Rolü

INAH tarafından yapılan açıklamada, “Bölgede daha önce kaydedilen yüksek sıcaklıklar ve bunun sonucunda oluşan kuraklık, suyun pre-Hispanic yapının içine sızmasını kolaylaştıran çatlakların oluşmasına neden oldu,” denildi. Uzmanlar bu durumun yapının çökmesini kaçınılmaz hale getirdiğini vurguladı.

Yaklaşık 1.100 yıl önce yerli Nahuatl dili konuşan gruplar tarafından ilk kez iskân edilen bölge, günümüzde hâlâ canlı bir kültüre ev sahipliği yapıyor. Arkeolojik alan içerisinde başka bir piramit, bir kule veya kale ve bazı mezarlar da bulunuyor.

P’urhépecha kabilesinin yaşayan üyelerinden Tariakuiri Alvarez, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

“Ihuatzio arkeolojik bölgesindeki yakatalardan biri çöktü. Yapımcılar, yani atalarımız için bu, kötü bir işaretti ve yaklaşmakta olan bir olayın habercisiydi. Tarihsel kayıtlara göre, fatihler gelmeden önce de benzer bir şey olmuştu çünkü Nana Kuerhaépiri ve K’eri Kurikweri tanrıları hoşnutsuzdu.”



İklim değişikliğinin kültürel miras üzerindeki etkisi sadece Meksika ile sınırlı değil. Son dönemde yapılan araştırmalar Okyanusya’daki antik mağara resimlerinin hızlanan iklim değişiklikleri nedeniyle bozulduğunu ortaya koydu. Geçen yıl Avrupa ve Meksika’daki kültürel miras yapı malzemeleri üzerine yapılan bir çalışma, yağışlardaki önemli artışın bu yapıları hasar riski altına soktuğunu gösterdi.

Meksika’daki piramidin çökmesinden sadece birkaç gün önce, Utah’taki ikonik ‘Double Arch’ de muhtemelen değişen su seviyeleri ve erozyon nedeniyle çöktü. Bu olaylar silsilesi iklim değişikliğinin kültürel miras üzerindeki yıkıcı etkisinin global bir sorun haline geldiğini gözler önüne seriyor.

Kaynak: Science Alert