Tayland’daki arkeolojik bulgular, 4.000 yıl önce yaşayan insanların arek cevizi çiğneyerek zihinsel uyarım, rahatlama ve ritüel amaçlı deneyimler yaşadığını ortaya koydu.



Tayland’da yapılan yeni bir araştırma, Bronz Çağı toplumlarının 4.000 yıl önce psikoaktif özelliklere sahip arek cevizi (betel nut) çiğnediğini ortaya çıkardı. Bu yemişlerin uyarıcı, rahatlatıcı ve öforik etkiler için kullanıldığı belirlendi.

Bilim insanları, Tayland’ın merkezindeki Nong Ratchawat bölgesinde bulunan Bronz Çağı’na ait arkeolojik alanlarda incelemeler yaptı. Buradaki altı iskelet üzerinde gerçekleştirilen diş plağı analizleri sonucunda, bilinen en eski arek cevizi tüketimine dair kanıtlar elde edildi. Bu bulgu, klasik belirtileri (dişlerde siyah ve kahverengi lekeler) göstermeyen bireylerin dahi bu cevizi tüketmiş olabileceğini ortaya koydu.

Yaklaşık 4.000 yıl önce yaşamış bir kadın bireyin diş plağında, arek cevizinin temel psikoaktif bileşenleri olan arekolin ve arekaidin maddelerine rastlandı.

Araştırmacılar, modern kullanıcılarla yapılan etnografik görüşmelere dayanarak eski Güneydoğu Asya toplumlarının arek cevizi tüketimine dair farklı geleneksel inançları olduğunu öne sürdü.



Araştırma ekibinden Piyawit Moonkham, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Bazı topluluklar, törensel kullanımı sayesinde ’metal kaynaklı yaralanmaları (örneğin çivi yaraları) ve hayvan saldırılarından kaynaklanan yaraları iyileştirdiğine’ inanıyor. Ayrıca, tarımsal ritüellerde de kullanıldığına dair kanıtlar var.”

Betel Cevizi Birçok Farklı Amaçla Kullanılıyodu

Moonkham ayrıca arek cevizinin kültürel önemini şu şekilde vurguladı:

“İnsanların arek cevizini ruhlara adak olarak, özellikle hasat dönemlerinde pirinç üretimi ve tarlalar için tanrılardan yardım istemek amacıyla kullandığını biliyoruz.

“Geleneksel bitki kullanımının kültürel bağlamını anlamak, daha geniş bir perspektif sunuyor; çünkü psikoaktif, tıbbi ve törensel bitkiler genellikle yalnızca uyuşturucu olarak görülse de, aslında binlerce yıllık kültürel bilgi, manevi pratik ve toplumsal kimlik unsurlarını temsil ediyorlar.”

Moonkham, betel cevizi olarak da bilinen arek cevizinin etkilerini kişisel olarak deneyimlediğini ve bu etkilerin kahve veya tütüne benzer uyarıcı ve rahatlatıcı olduğunu belirtti. Ancak ağız sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle Tayland hükümeti 1940’ların başından itibaren kamu alanlarında arek cevizi tüketimini yasakladı. Bu yasaklama, ülkenin birçok bölgesinde geleneksel uygulamaların ve inançların kaybolmasına yol açtı.



Psikoaktif Bitkilerle İlişkiye Dair Yeni Yorumlar

Moonkham son olarak şu değerlendirmede bulundu:

“Tayland hükümetinin arek cevizi çiğnemeyi yasaklamasıyla araştırmalar daha çok negatif etkilere odaklandı. Ancak bu bitki, öncesinde çok önemli sosyal, kültürel ve dini anlamlar taşıyordu.

“Çalışmamız, geçmişten günümüze insan-bitki etkileşimi konusunda bize yeni bilgiler sunuyor ve psikoaktif bitkilerle ilişkimizi yeniden düşünmemize yardımcı oluyor.”

Araştırmanın sonuçları Frontiers in Environmental Archaeology dergisinde yayımlandı.

Kaynak: IFL Science