Tarihte ilk kez bir kuantum bilgisayar uzaya gönderildi. Avusturya’nın öncülüğünde gerçekleştirilen tarihi görev, bilim dünyasında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.



Bilim insanları uzay teknolojilerinde çığır açacak bir gelişmeye imza attı. Avusturya merkezli araştırma kurumlarının katkısıyla geliştirilen kuantum bilgisayar, Kaliforniya’daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’nden başarıyla fırlatıldı ve yörüngeye yerleşti.

Klasik bilgisayarlar 1 ve 0’lardan oluşan bitler kullanırken, kuantum bilgisayarlar kuantum mekaniği kurallarına göre aynı anda hem 1 hem 0 hem de ikisinin kombinasyonu olabilen kubitlerle çalışıyor. Bu özellik kuantum bilgisayarların geleneksel bilgisayarların çözemeyeceği karmaşıklıktaki problemleri çözebilmesini sağlıyor.

Dünya üzerindeki bu tür bilgisayarlar, sürekli kontrol ve kalibrasyon gerektiren, özel laboratuvar koşullarında çalışan devasa sistemler. Uzaya gönderilen sistem ise bu zorlukların üstesinden gelmek için özel olarak tasarlandı.

Uzayda Kuantum Devrimi: “SPACE” Projesi

Viyana Üniversitesi’nden proje lideri Dr. Philip Walther liderliğindeki uluslararası ekip, uzayın zorlu koşullarında çalışabilecek foton tabanlı bir kuantum bilgisayar geliştirdi. “SPACE” adı verilen proje kapsamında geliştirilen sistem, bir ayakkabı kutusu büyüklüğünde ve sadece 10 watt güç tüketiyor.



Sistem, DLR Responsive Space Cluster Competence Center’da sadece 11 günde monte edildi. Avrupa Birliği’nin Toparlanma ve Dayanıklılık Fonu (RRF) kapsamında 6 milyon Euro destek alan proje, Avusturya’nın “Quantum Austria” girişiminin bir parçası olarak hayata geçirildi.

Avusturya Kadın, Bilim ve Araştırma Federal Bakanı Eva-Maria Holzleitner, “Bu sadece teknolojik bir atılım değil, aynı zamanda kamu araştırmalarının, merak odaklı bilimin ve uluslararası işbirliğinin bir zaferi,” açıklamasında bulundu.

Yörüngede 550 kilometre yükseklikte dönen uydu, görüntü işleme ve makine öğrenimi gibi görevlerde klasik bilgisayarlara göre çok daha verimli çalışabilecek. Sistem aynı zamanda gelecekte kurulması planlanan kuantum internet ağının uzay ayağı için de önemli bir test görevi görecek.

Dr. Iris Agresti, sistemin roket fırlatılışı ve uzay koşullarına dayanacak şekilde tasarlandığını belirtti:

“Cihazımızın termal ve mekanik şoklara dayanıklı olması, çok enerji verimli çalışması ve olası arızaları önleyecek otonom bir kontrol yazılımına sahip olması gerekiyordu.”

Proje Daha Önce Farklı Ülkeler Arasında da Denenmişti



Daha önce Çin’in farklı bölgeleri arasında Çin ile Avusturya arasında ve Çin ile Güney Afrika arasında kuantum iletişim deneyleri gerçekleştirilmişti. Ancak yörüngeye yerleştirilen bu ilk kuantum bilgisayar, uzay tabanlı teknolojiler için yeni bir çağın başlangıcını işaret ediyor.

İnovasyon Bakanı Peter Hanke, Avusturya’nın fotonik araştırmalarında dünya çapında ilk beş ülke arasında yer aldığını ve kuantum teknolojilerinin Avusturya’nın gelecek inovasyon stratejisinde kilit rol oynadığını vurguladı.

Kaynak: IFL Science