Erken Kretase dönemine tarihlenen, 3 tondan ağır dev bir köpek balığına ait fosiller, bu grubun kökeninin sanılandan daha eski olduğunu ortaya koyuyor.



Kuzey Avustralya’da bulunan dev köpekbalığı kalıntıları, “lamniform” (dik burunlular) olarak bilinen köpekbalığı grubunda çok büyük gövde boyutunun ne zaman ve nerede ortaya çıktığına dair mevcut görüşleri yeniden değerlendirmeye açtı.

Communications Biology dergisinde yayımlanan yeni çalışmaya göre, günümüzde büyük beyaz gibi türleri barındıran bu grubun devleşme süreci daha erken bir tarihe ve Güney Yarımküre’ye uzanıyor.

Bilim insanları, dev lamniform köpekbalıklarının ilk kez yaklaşık 100 milyon yıl önce, Orta Kretase döneminde Kuzey Amerika ve Avrupa denizlerinde evrimleştiği yönündeki yaygın görüşün, yeni bulgularla birlikte geriye çekildiğini bildiriyor. Yeni bulgular, bu kökeni yaklaşık 115 milyon yıl öncesine tarihlendiriyor.

Köpek Balıkları için Fosil Kaydı Sınırlı

Köpek balıkları kıkırdaklı balıklar olduğu için fosil kayıtlarında iskelet kalıntıları sınırlı biçimde korunuyor. Bu nedenle geçmişte yaşamış köpekbalıklarının boyutunu belirlemek, yaşayan türlere kıyasla daha zor.

Araştırmacılar, diş fosillerinin yaygın bulunduğunu; bunun yanında omur (vertebra) fosillerinin de boyut tahminlerinde kullanılabildiğini vurguluyor.



Darwin Formasyonu’ndan Beş Omur Fosili İncelendi

Çalışmada, Avustralya’daki Darwin Formasyonu’nda bulunan beş omur fosili değerlendirildi. Bu jeolojik birimin Erken Kretase’nin Üst Aptiyen evresine tarihlendiği ve yaklaşık 115 milyon yıl öncesine karşılık geldiği belirtildi.

Fosillerin günümüzdeki coğrafi karşılığının, Darwin kenti yakınlarındaki Casuarina Beach açıklarındaki eski deniz ortamı olduğu ifade ediliyor. Omur fosillerinden en büyüğünün çapı 12,6 santimetre olarak ölçüldü.

Araştırmacılar, bu omurun “cardabiodontid” olarak anılan bir köpekbalığı grubuna ait, çok iri bir bireyi temsil ettiğini değerlendiriyor.

Ağırlığı 3 Tonun Üzerinde

Araştırma ekibi, omur ölçülerine dayanan tahminlerin, bu cardabiodontid köpekbalığının 6–8 metre uzunluğa ulaşmış olabileceğine işaret ettiğini bildiriyor.

Çalışmada, söz konusu bulguların dev gövde boyutunun lamniformlarda erken dönemde ortaya çıkmış bir özellik olabileceğini düşündürdüğü ifade edildi.

Araştırmacılar, sonuçlarını şu sözlerle özetledi:

“Sonuçlarımız mega gövde boyutunun eski bir lamniform özelliği olduğunu gösteriyor; Avustralya’daki cardabiodontid yaklaşık 6–8 m ve 3 tonun üzerinde olabilir. Bu, aynı dönemde yaşayan en büyük deniz sürüngenlerinden bazılarıyla boyut olarak yarışabilecek düzeydedir ve lamniformların uyum sağlayıcı evrimlerinin erken bir aşamasında üst düzey yırtıcı nişlere girdiğini düşündürür.”



Erken Dönemde “Predatör” Rolü Tartışılıyor

Çalışmada, bu kadar büyük lamniformların ekosistemde günümüzdeki büyük beyaz köpekbalığına benzer bir predatör rolü üstlenmiş olabileceği belirtiliyor.

Ayrıca araştırmacılar, aynı jeolojik birimde şimdiye kadar tespit edilen deniz sürüngeni fosillerinin ağırlıklı olarak orta düzey yırtıcılara ait olduğuna dikkat çekerek dev köpekbalıklarının farklı av sahaları veya farklı deniz alanlarında etkin olmuş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.

Kaynak: IFL Science