Hubble, yakın bir yıldız sisteminde iki dev asteroidin şiddetli çarpışmasını görüntüledi. Olay, yıllardır tartışılan “kaybolan gezegen” gizemine de açıklık getirdi.



Hubble Uzay Teleskobu, Dünya’dan yaklaşık 25 ışık yılı uzaklıktaki genç Fomalhaut yıldız sisteminde nadir görülen şiddetli bir kozmik kazaya tanıklık etti. Gökbilimciler sistemde aniden beliren parlak bir noktayı incelediklerinde, bunun aslında her biri yaklaşık 60 kilometre genişliğindeki iki dev asteroidin kafa kafaya çarpışması olduğunu tespit etti.

Gökbilimciler için önemli bir keşif olan olay gezegen oluşum süreçlerini anlamak açısından benzersiz bir fırsat sunuyor. 440 milyon yaşındaki Fomalhaut, Güneş‘ten daha büyük ve etrafı karmaşık toz kuşaklarıyla çevrili genç bir yıldız. Bu genç yaş sistemde çarpışmaların hâlâ sık yaşanmasının temel nedenlerinden biri olarak görülüyor. Sistem özellikle oluşum sürecindeki gezegenlerin nasıl şekillendiğini incelemek için doğal bir laboratuvar görevi görüyor.

2000’li yılların sonunda gözlemlenen parlak bir nokta, başlangıçta bir gezegen olarak değerlendirilmiş ve Dagon adı verilmişti. Ancak 2014 yılında yapılan gözlemlerde bu parlak nokta tamamen kayboldu. Araştırmacılar durumun aslında iki asteroidin çarpışmasından kaynaklanan ve yayılan bir toz bulutu olduğu sonucuna vardı.

2023 yılında Hubble teleskobu sisteme tekrar odaklandığında, bilim insanları benzer bir parlak nokta daha tespit etti. Northwestern Üniversitesi‘nden astronom Dr. Jason Wang, “Başlangıçta bu ışığın önceki gözlemlediğimiz kaynak olduğunu düşündük, ancak eski görüntülerle karşılaştırdığımızda bunun farklı bir kaynak olduğunu fark ettik,” açıklamasını yaptı.

Çarpışmalar, Fomalhaut Sisteminin Ne Kadar Hareketli Olduğunu Gösteriyor



Araştırmacılar her iki çarpışmanın da benzer büyüklükteki cisimler arasında gerçekleştiğini ve ilginç bir şekilde Fomalhaut diskinin aynı dış bölgesinde meydana geldiğini belirledi. Berkeley Üniversitesi‘nden astronom Dr. Paul Kalas, “Teorik hesaplamalar bu tür çarpışmaların 100.000 yılda bir gerçekleşmesi gerektiğini öngörüyordu. Ancak 20 yıl içinde iki çarpışma gözlemledik,” dedi.

Cambridge Üniversitesi‘nden astronom Dr. Mark Wyatt, çarpışan cisimlerin boyutlarının yaklaşık 60 kilometre olduğunu ve sistemde bu büyüklükte yaklaşık 300 milyon cisim bulunduğunu tahmin ettiklerini belirtti. Wyatt’a göre söz konusu sayı, Fomalhaut’un neden bu kadar hareketli bir sistem olduğunu da açıklıyor.



Araştırma ekibi hem Hubble hem de James Webb Uzay Teleskobu ile gözlemlerine devam ederek, cs2 olarak adlandırılan yeni toz bulutunun zaman içindeki değişimini incelemeyi planlıyor. Dr. Kalas şu değerlendirmede bulunuyor:

“cs2’nin şeklinde, parlaklığında ve yörüngesinde meydana gelebilecek değişimleri takip edeceğiz. Toz taneciklerinin yıldız ışığının basıncıyla dışarı doğru itilmesiyle, bulutun oval veya kuyruklu yıldız benzeri bir şekil alması mümkün.”

Bilimsel araştırma sonuçları Science dergisinde yayınlandı.

Kaynak: Science Alert