Yapay zeka dünyasında “yılanın kendi kuyruğunu yemesi” benzetmesini hak eden bir gelişme yaşanıyor. ChatGPT’nin en güncel modeli GPT-5.2, bazı sorgularda insan kaynaklı bilgi yerine başka bir yapay zekanın ürettiği içerikleri kaynak olarak kullandığı ortaya çıktı. Üstelik bu kaynak, Elon Musk’ın şirketi xAI tarafından geliştirilen ve tamamı yapay zeka tarafından yazılan Grokipedia. Yani yapay zeka kopya çekerken yakalandı.

The Guardian’ın aktardığına göre ChatGPT, özellikle İran siyaseti gibi niş konularda ya da İngiliz tarihçi Sir Richard Evans gibi daha az bilinen isimlerde Grokipedia’daki içeriklere dayanarak yanıt üretiyor. Yani yapay zeka, başka bir yapay zekanın yazdıklarını alıp kullanıcıya “bilgi” diye sunuyor.

Sorun nerede başlıyor?

Bu durum ilk bakışta masum görünebilir. Ancak yapay zeka araştırmalarında yıllardır dile getirilen ciddi bir risk var: model çöküşü (model collapse). Uzmanlara göre yapay zekaların, yine yapay zeka tarafından üretilmiş verilerle beslenmesi; bilgi kalitesinin zamanla düşmesine, hataların çoğalmasına ve gerçeklikten kopuk bir dijital yankı odası oluşmasına yol açıyor.

Buradaki kritik fark şu: ChatGPT bu içerikleri doğrudan eğitim verisi olarak kullanmıyor, kaynak olarak referans alıyor. Ancak kullanıcı açısından sonuç değişmiyor. Çünkü çoğu kişi, aldığı yanıtın gerçek bir insan tarafından yazılmış ve denetlenmiş bir kaynağa mı, yoksa başka bir yapay zekaya mı dayandığını kontrol etmiyor.

Halüsinasyon üstüne halüsinasyon



Sorunu büyüten asıl faktör, yapay zeka modellerinin hâlâ “halüsinasyon” üretme eğiliminde olması. Yani olmayan bilgileri uydurabiliyorlar. Bunun çarpıcı örneklerinden biri, Anthropic’in “Claudius” adlı yapay zekasıyla yaptığı deneydi. Şirketi yönetmesi için görevlendirilen AI, defalarca yanlış kararlar verdi; hatta bir noktada içecekleri bizzat teslim edeceğini iddia etti.

NVIDIA CEO’su Jensen Huang’ın 2024’te yaptığı itiraf da durumu özetler nitelikte: Bu sorunun çözümü hâlâ yıllar uzakta ve çok daha fazla hesaplama gücü gerektiriyor.

Grokipedia’nın Farkı (ve Tehlikesi)

Wikipedia’nın aksine Grokipedia’da içerikler insanlar tarafından yazılmıyor ya da düzenlenmiyor. Tamamen yapay zeka tarafından oluşturuluyor ve kullanıcılar yalnızca değişiklik talebinde bulunabiliyor. Yani ortada klasik anlamda bir editoryal denetim yok.

Bu da şu anlama geliyor: ChatGPT, insan eliyle doğrulanmamış bir içeriği alıp başka bir kullanıcıya aktarıyor. Böylece doğruluğu belirsiz bilgi, zincirleme şekilde yayılabiliyor.

Dijital dedikodu çağı

Bir yapay zekanın başka bir yapay zekayı kaynak göstermesi, insan dünyasındaki “biri öyle demişti” söylentilerinden farksız. Psikolojide buna “yanıltıcı doğruluk etkisi” deniyor: Yanlış bir bilgi yeterince tekrar edilirse, doğruymuş gibi algılanıyor.

İnsanlık tarihi mitler ve efsanelerle dolu. Ancak fark şu: Yapay zekalar bu süreci insanlardan milyonlarca kat hızlı çalıştırıyor. Her sorgu, yeni bir “dijital folklor” üretme potansiyeli taşıyor.

Daha da endişe verici olan ise bazı grupların bu durumu bilinçli olarak kullanması. The Guardian’a göre bazı propaganda ağları, yapay zeka modellerini yanlış bilgilerle “grooming” yaparak beslemeye çalışıyor. Amaç, bu yalanların zamanla AI sistemleri tarafından gerçekmiş gibi tekrar edilmesi.

2024’te Google Gemini’nin, Çin Komünist Partisi’nin resmi söylemlerini tekrar ettiği iddiaları bu endişeyi güçlendirmişti. Şimdilik bu sorunların büyük kısmı düzeltilmiş gibi görünse de, AI’ların AI kaynaklarını sorgusuz sualsiz referans alması, yepyeni bir risk alanı yaratıyor.

Sonuç: Kopya çeken bir zihin

Ortaya çıkan tablo net: Yapay zekalar artık yalnızca insanlardan değil, birbirlerinden de öğreniyor. Ancak bu öğrenme süreci denetlenmezse, bilgi üretimi bir noktadan sonra kopyanın kopyası hâline gelebilir.

Ve o zaman şu soruyu sormak kaçınılmaz olur:

Eğer yapay zeka yapay zekadan kopya çekiyorsa, doğru bilgi nerede başlıyor, nerede bitiyor?

Technopat