Tunç Çağı’nda kullanılan demir eserlerin büyük bölümünün yeryüzünde eritilmediği, göktaşlarından gelen uzay kökenli metalden üretildiği tespit edildi.



Tunç Çağı’na tarihlenen demir eserlerin önemli bir bölümünün, yeryüzünde eritilen demirden değil göktaşlarından gelen metalden üretildiği düşünülüyor.

Yeni ve önceki araştırmalar birlikte değerlendirildiğinde, bu döneme ait demir buluntuların çoğunun göktaşı kökenli olabileceği anlaşılıyor.

Bu durum, arkeologlar için uzun süredir dikkat çekici bir soruya işaret ediyor. Çünkü Tunç Çağı’nda insanlar bakır ve kalay alaşımı olan bronzu işleyebiliyordu; ancak demiri eritmek çok daha yüksek sıcaklık gerektirdiği için demir üretimi daha çok Demir Çağı ile ilişkilendiriliyor.

Tunç Çağı’nda Demir Neden Şaşırtıcı?

Demirin eritilmesi için çok yüksek sıcaklık gerekiyor. Bu nedenle Tunç Çağı yerleşimlerinde bulunan demir eserler, geçmişte tarihlendirme tartışmalarına yol açmıştı. Araştırmacılar, bu nesnelerin gerçekten o döneme mi ait olduğunu yoksa daha geç bir dönemde mi üretildiğini sorguluyordu.

Bugün ise bu soruya daha net bir yanıt verilebiliyor. Bilim insanlarına göre bazı erken dönem demir nesneler, demir cevherinin eritilmesiyle değil, doğrudan göktaşlarından gelen metalin işlenmesiyle üretildi.

Villena Hazinesi Bu Tabloyu Güçlendirdi

İlgili konuda öne çıkan örneklerden biri, İspanya’nın Alicante bölgesinde bulunan Villena Hazinesi oldu. İlk kez 1963 yılında keşfedilen bu hazine; çoğunluğu altın ve gümüşten oluşan 66 parçalık önemli bir arkeolojik topluluk olarak biliniyor.



Hazinedeki iki demir parça uzun süre tartışma konusu olmuştu. Çünkü bu nesneler, topluluğun tarihini daha geç bir döneme çekebilecek bulgular gibi değerlendiriliyordu. Ancak daha sonra yapılan kimyasal analizler, söz konusu parçaların göktaşı kökenli demir içerdiğini gösterdi.

Bu sonuç, eserlerin yine Geç Tunç Çağı içinde değerlendirilebileceğini ve demirin burada erken eritme teknolojisinden değil, uzaydan gelen metalden kaynaklandığını ortaya koydu.

Tutankamon’un Hançeri En Bilinen Örneklerden Biri

Göktaşı kökenli demir denildiğinde en çok anılan eserlerden biri de Tutankamon’un hançeri. Daha önce yapılan analizler, bu ünlü Mısır eserindeki demirin bileşiminin göktaşı demiriyle uyumlu olduğunu göstermişti.

Araştırmacılar, Antik Mısır toplumunun demiri gökyüzüyle ilişkilendirdiğine dair dilsel ve kültürel işaretler bulunduğunu da belirtiyor. Bu da göktaşlarından elde edilen demirin yalnızca teknik değil, sembolik açıdan da değerli görüldüğüne işaret ediyor.

Tunç Çağı Demirlerinin Çoğu Meteoritik

2017 yılında yayımlanan önemli bir çalışma, Tunç Çağı’na ait çeşitli demir eserlerde nikel ve demir oranlarını karşılaştırdı. Bu oranlar, metalin yer kökenli mi yoksa göktaşı kökenli mi olduğunu anlamada temel ipuçlarından biri kabul ediliyor.

Araştırmanın sonucuna göre incelenebilen Tunç Çağı demir eserlerinin tamamı meteoritik demirle uyumlu çıktı. Bilim insanları, bu nedenle Tunç Çağı’nda demirin sanılandan erken eritildiğine dair bazı eski yorumların yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini belirtti.



Mevcut bulgular, Tunç Çağı’nda bulunan demir eserlerin mutlaka Demir Çağı’na ait olması gerekmediğini gösteriyor. Başka bir deyişle, erken dönem demir buluntuları her zaman gelişmiş demir işçiliğinin kanıtı sayılmıyor olabilir.

Araştırmacılara göre bu eserlerin çoğu, göktaşından gelen metalin dövülerek şekillendirilmesiyle üretildi. Bu da hem dönemin teknolojik sınırlarını hem de göktaşı metalinin ne kadar özel kabul edildiğini daha iyi anlamayı sağlıyor.

Kaynak: IFL Science