Yerçekimi dalgası gözlemleri ikiye katlandı. Bilim insanları, şimdiye kadarki en yüksek kütleli kara delik birleşmeleri dahil 128 yeni çarpışma tespit etti.



Evrenin en şiddetli kozmik çarpışmalarından yayılan yerçekimi dalgalarına dair kayıtlar önemli ölçüde genişledi. LIGO-Virgo-KAGRA (LVK) İşbirliği, yeni katalogla birlikte kara delik ve nötron yıldızı birleşmelerine ait tespitlerin sayısını iki kattan fazla artırdı.

Yeni katalog, Mayıs 2023 ile Ocak 2024 arasındaki gözlem döneminde kaydedilen 128 yeni adayı içeriyor. Böylece önceki gözlem dönemlerinde belirlenen 90 olası kaynağın üzerine çok sayıda yeni sinyal eklenmiş oldu.

Araştırmacılara göre yeni veriler, artık daha fazla çarpışma tespit edilebilmesinin yanı sıra daha sıradışı sistemlerin de gözlemlendiğini ortaya koyuyor. Bunlar arasında şimdiye kadar kaydedilen en ağır kara delik birleşmeleri, kütleleri birbirinden belirgin biçimde farklı kara delik çiftleri ve çok yüksek dönüş hızlarına sahip sistemler yer alıyor.

Bilim insanları, bazı kara deliklerin Güneş’in yaklaşık 130 katı kütleye ulaştığını belirtiyor. Bu tür aşırı özelliklerin, daha önce yaşanmış başka birleşmelerin sonucu olabileceği ve bazı kara deliklerin zaman içinde birleşe birleşe büyüdüğüne işaret ettiği değerlendiriliyor.



Yeni Kara Delik ve Nötron Yıldızı Çarpışmaları ile Uzay Kataloğu Genişliyor

Katalogda, bir kara delik ile bir nötron yıldızının birleştiği iki yeni olay da bulunuyor. Bu tür sistemler, evrendeki aşırı koşulların nasıl işlediğini anlamak açısından özel önem taşıyor.

Araştırma ekibi, yeni verilerin kara delik çeşitliliğine dair tabloyu genişlettiğini ve gözlemlerin artık daha önce erişilemeyen özellik aralıklarına ulaştığını vurguluyor.

Yeni katalog, yerçekimi dalgası dedektörlerinin hassasiyetindeki artışı da ortaya koyuyor. Bazı nötron yıldızı birleşmeleri yaklaşık 1 milyar ışık yılı uzaklıktan, bazı kara delik birleşmeleri ise yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıktan tespit edildi.

Bu gözlemler, hem kara deliklerin oluşumuna dair modelleri test etmek hem de Albert Einstein’ın genel görelilik kuramını daha zorlu koşullarda sınamak için kullanılıyor. Araştırmacılar, kuramın şimdiye dek yapılan testlerden geçtiğini; ancak evrenden gelen verilerin artmasıyla birlikte daha hassas hesaplamalara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

Yerçekimi Dalgası Astronomisinde Yeni Dönem

1915 yılında Albert Einstein, evrenin en yoğun ve aşırı cisimlerinin çarpışmasının uzay-zamanda dalgalanmalara yol açacağını öngörmüştü. Bu öngörü, 14 Eylül 2015’te LIGO tarafından ilk kez doğrudan doğrulanmıştı. O tarihten bu yana İtalya merkezli Virgo ve Japonya’daki KAGRA ile birlikte yapılan ortak gözlemler, yerçekimi dalgası astronomisini hızla geliştirdi.



Yeni katalog da bu alanın artık tekil keşiflerden çıkıp düzenli ve kapsamlı gözlem dönemlerine geçtiğini gösteriyor. Bilim insanları, gelecek gözlem turlarında daha fazla sıra dışı birleşmenin kayda geçmesini bekliyor.

Araştırmaya dair sonuçların yakında Astrophysical Journal Letters dergisinin özel sayısında yayımlanması planlanıyor.

Kaynak: Space