110 bin yıllık bir kemikten elde edilen DNA, Denisova Mağarası’nda 10 bin yıl arayla yaşayan iki Neandertalin uzak akraba olduğunu gösterdi.



Rusya’daki Denisova Mağarası’nda bulunan 110 bin yıllık küçük bir Neandertal kemik parçasından elde edilen DNA, aynı mağarada yaklaşık 10 bin yıl arayla bulunan iki Neandertalin uzak akraba olduğunu ortaya koydu.

Bulgular, Neandertal topluluklarının sanıldığından çok daha küçük ve yalıtılmış yapılar hâlinde yaşamış olabileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar, Sibirya’daki Altay Dağları’nda yer alan Denisova Mağarası’ndan çıkarılan kemik parçasının genomunu çözümledi. D17 olarak adlandırılan erkek Neandertale ait bu genom, bugüne kadar tam olarak dizilenen dördüncü Neandertal genomu oldu. Çalışma, PNAS dergisinde 23 Mart tarihinde yayımlandı.

Denisova Mağarası’nda 10 Bin Yıl Arayla Yaşayan İki Akraba Neandertal Ses Getirdi

Ekip, D17’nin genomunu, aynı mağarada bulunmuş ve yaklaşık 120 bin yıl öncesine tarihlenen D5 adlı dişi Neandertalin genomuyla karşılaştırdı. Sonuçlar, D5’in D17’nin doğrudan atası olmadığını, ancak iki bireyin ortak bir atadan gelen yakın soy hatlarına bağlı olduğunu gösterdi.



Araştırmanın başyazarı, Yale Tıp Fakültesi genetik profesörü Diyendo Massilani, bu durumun Neandertallerin Altay bölgesinde uzun süreli bir varlık göstermiş olabileceğini düşündürdüğünü belirtti. Massilani’ye göre Denisova Mağarası, tek ve kesintisiz bir topluluğun yaşadığı bir alan olmaktan çok, farklı dönemlerde tekrar tekrar kullanılan daha geniş bir yaşam alanının parçası olabilir.

Küçük ve İzole Topluluklar Dikkat Çekiyor

Araştırma, Altay bölgesindeki Neandertallerin 50 kişiden az, son derece küçük ve dış dünyadan büyük ölçüde kopuk topluluklar hâlinde yaşamış olabileceğini de ortaya koydu. Genetik veriler, incelenen bireylerde akraba içi eşleşmeye işaret eden güçlü izler bulunduğunu gösterdi.

Bilim insanları, bazı DNA bölümlerinin büyük ölçüde aynı olmasının, ebeveynlerin birinci dereceden kuzenler kadar yakın akraba olabileceğine işaret ettiğini belirtti. Bu durum, Neandertallerin uzun süre dar topluluklar içinde yaşamlarını sürdürdüğünü destekliyor.

Doğu ve Batı Neandertalleri Hızla Ayrışmış Olabilir

Çalışmanın bir diğer dikkat çekici sonucu da Altay Neandertallerinin, daha geç dönemlerde yaşamış Avrupa Neandertallerinden belirgin şekilde farklı olması oldu. Araştırmacılar, D17’nin genetik olarak D5’e, Avrupa’daki Neandertallerden ve Altay’daki daha geç topluluklardan daha yakın olduğunu saptadı.

Mevcut tablo, doğu ve batı Avrasya’daki Neandertal gruplarının görece kısa sayılabilecek bir zaman diliminde genetik olarak birbirinden ayrıştığını düşündürüyor. Araştırmacılar, küçük ve izole toplulukların genetik değişimlerin daha hızlı yayılmasına zemin hazırlamış olabileceğini değerlendiriyor.

Massilani, ellerindeki genomların ortalama yaklaşık 50 bin yıllık aralıklarla ayrıldığını, buna rağmen aralarındaki farkların günümüzde birbirinden en farklı insan toplulukları arasında görülen düzeylere ulaşabildiğini ifade etti.



Yeni Veri, Nüfus Yapısına Dair Daha Net Bir Tablo Sunuyor

Araştırmaya katılmayan, Paris-Saclay Üniversitesi Disiplinlerarası Dijital Bilimler Laboratuvarı’ndan nüfus genetikçisi Léo Planche, aynı coğrafi alandan dizilenmiş iki Neandertal genomunun nüfus yapısını anlamak açısından daha ayrıntılı bir tablo sunduğunu belirtti.

Planche’a göre artık bilim insanlarının elinde, Neandertal topluluklarının nasıl örgütlendiğine dair daha güçlü değerlendirmeler yapabilecek kadar veri birikmeye başladı.

Araştırma, Neandertallerin Avrasya boyunca tek tip ve homojen bir nüfus olmadığını; göç, ayrışma, yerel yok oluşlar ve yer değiştirmelerle şekillenen karmaşık bir topluluklar ağı oluşturduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

Kaynak: Live Science