TrendForum.Net - Tekil mesaj gösterimi - 10 Milyon Yıllık Denge Tehlikede: Tropik Ormanlarda Sessiz Bir İstila Başladı

**KoJiRo** · 23 Nisan 2026, 19:20

Malezya Borneosu’nda 10 milyon yıllık karınca-bitki dengesi bozuluyor. Yırtıcı arılar, bitkilerin karıncalar için oluşturduğu boşluklara yerleşmeye başladı.

Malezya Borneosu’nda milyonlarca yıllık bir karşılıklı yaşam ilişkisini konu alan yeni araştırma, tropik bitkilerle karıncalar arasındaki hassas dengenin bozulmaya başladığını ortaya koydu.

Bilim insanlarına göre bitkilerin karıncalara yuva olarak sunduğu boşluklara bu kez yırtıcı arılar yerleşiyor.

PeerJ dergisinde yayımlanan araştırmanın merkezinde, Malezya’nın Sabah eyaletinde yetişen Macaranga pearsonii adlı tropik bitki yer alıyor. Bu bitki, gövdesindeki içi boş yapılar sayesinde karıncalara barınak ve besin sağlıyor. Karıncalar da karşılığında bitkiyi tırtıllar ve diğer otçul böceklerden koruyor. Araştırmacılara göre bu ilişki en az 10 milyon yıldır işliyordu.

Bitkinin İçindeki Boşluklar Artık Arılar Tarafından Kullanılıyor

Çalışmayı yürüten ekip, Macaranga pearsonii gövdelerindeki alışılmadık oyukları inceleyince farklı bir tabloyla karşılaştı. Bu boşlukların içinde, Dasyproctus agilis adlı yırtıcı arı türünün yuva kurduğu görüldü.

Araştırmanın başyazarı Dan Lestina, açılan gövdelerde arı larvaları tarafından canlı canlı tüketilen sineklerle dolu bölümler bulduklarını belirtti. Erişkin arıların sinekleri avlayıp felç ettikten sonra yavruları için bu boşluklara taşıdığı aktarıldı.

Sorun, Bozulmuş Yaşam Alanlarında Daha Yaygın

Araştırmacılar, durumun ne kadar yaygın olduğunu anlamak için Sabah genelinde 213 Macaranga pearsonii örneğini inceledi. Bulgular, arı istilasının özellikle insan etkisiyle bozulmuş yaşam alanlarında daha yaygın olduğunu gösterdi.

Ekip daha sonra yoğun ağaç kesimi görmüş alanlar ile ağırlıklı olarak yağ palmiyesi tarımı yapılan bölgeleri karşılaştırdı. Sonuçlara göre, yağ palmiyesi plantasyonlarında bulunan bitkilerin içindeki boşluklarda arılara daha sık rastlandı.

Çalışmada incelenen ağaçlar arasında, ağaç kesimi yapılmış bölgede yalnızca 41 örnekten birinde arı bulunurken, plantasyon alanında bu sayı 43 örnekten 12’ye çıktı.

İnsan Etkisi Dengeyi Değiştiriyor Olabilir

Araştırmacılar, bu farkın olası nedenlerinden birinin plantasyonlarda kullanılan pestisitler olabileceğini düşünüyor. Buna göre pestisit kullanımı, çok farklı ortamlara uyum sağlayabilen Dasyproctus agilis gibi türlere avantaj sağlıyor olabilir.

Çalışmanın ortak yazarlarından Kalsum M. Yusah, insan faaliyetlerinin dünya genelinde yaşam alanlarını dönüştürdüğünü ve türler arasındaki ilişkilerde bu tür kaymaların beklendiğini belirtti.

Yusah ayrıca, söz konusu arının bölgeye özgü mü yoksa dışarıdan gelmiş bir tür mü olduğunun henüz bilinmediğini, ancak yayılımının bozulmuş manzaralarla açık biçimde bağlantılı göründüğünü ifade etti.

Karıncalar Yerinden Ediliyor Olabilir

Araştırma sırasında, arı bulunan bitkilerdeki karınca kolonilerinin belirgin biçimde daha küçük olduğu da saptandı. Bu bulgu, karıncaların yuvalarından çıkarılıyor ya da en azından geri plana itiliyor olabileceğini düşündürüyor.

Böyle bir değişim, bitkinin savunma sistemini de zayıflatabilir. Çünkü daha küçük karınca kolonileri, otçul böceklere karşı aynı düzeyde koruma sağlayamayabilir.

Uzun Vadede Evrimsel Sonuçlar Doğabilir

Araştırmacılara göre bu durum yalnızca tek bir tür değişimi anlamına gelmiyor. Eğer bitkiler için bu boşlukları üretmenin faydası azalırsa, uzun vadede bu yapıları oluşturmaya daha az yatırım yapmaları da mümkün olabilir.

Çalışmanın kıdemli yazarı Tom M. Fayle, karşılıklı yarar sağlayan ilişkilerin bozulmasının uzun vadeli evrimsel değişimlere yol açabileceğini vurguladı.

Fayle’a göre insan faaliyetlerinin böylesi dolaylı sonuçları, doğrudan biyolojik çeşitlilik kaybı kadar iyi anlaşılmış değil.

Kaynak: IFL Science

23 Nisan 2026, 19:20	#1
Çevrimdışı KoJiRo Kırılmış bir kalbin hesabı, bu dünyaya ağır gelir. Ruh HalimKeyifli	10 Milyon Yıllık Denge Tehlikede: Tropik Ormanlarda Sessiz Bir İstila Başladı 10 Milyon Yıllık Denge Tehlikede: Tropik Ormanlarda Sessiz Bir İstila Başladı Www.TrendForum.Net Malezya Borneosu’nda 10 milyon yıllık karınca-bitki dengesi bozuluyor. Yırtıcı arılar, bitkilerin karıncalar için oluşturduğu boşluklara yerleşmeye başladı. Malezya Borneosu’nda milyonlarca yıllık bir karşılıklı yaşam ilişkisini konu alan yeni araştırma, tropik bitkilerle karıncalar arasındaki hassas dengenin bozulmaya başladığını ortaya koydu. Bilim insanlarına göre bitkilerin karıncalara yuva olarak sunduğu boşluklara bu kez yırtıcı arılar yerleşiyor. PeerJ dergisinde yayımlanan araştırmanın merkezinde, Malezya’nın Sabah eyaletinde yetişen Macaranga pearsonii adlı tropik bitki yer alıyor. Bu bitki, gövdesindeki içi boş yapılar sayesinde karıncalara barınak ve besin sağlıyor. Karıncalar da karşılığında bitkiyi tırtıllar ve diğer otçul böceklerden koruyor. Araştırmacılara göre bu ilişki en az 10 milyon yıldır işliyordu. Bitkinin İçindeki Boşluklar Artık Arılar Tarafından Kullanılıyor Çalışmayı yürüten ekip, Macaranga pearsonii gövdelerindeki alışılmadık oyukları inceleyince farklı bir tabloyla karşılaştı. Bu boşlukların içinde, Dasyproctus agilis adlı yırtıcı arı türünün yuva kurduğu görüldü. Araştırmanın başyazarı Dan Lestina, açılan gövdelerde arı larvaları tarafından canlı canlı tüketilen sineklerle dolu bölümler bulduklarını belirtti. Erişkin arıların sinekleri avlayıp felç ettikten sonra yavruları için bu boşluklara taşıdığı aktarıldı. Sorun, Bozulmuş Yaşam Alanlarında Daha Yaygın Araştırmacılar, durumun ne kadar yaygın olduğunu anlamak için Sabah genelinde 213 Macaranga pearsonii örneğini inceledi. Bulgular, arı istilasının özellikle insan etkisiyle bozulmuş yaşam alanlarında daha yaygın olduğunu gösterdi. Ekip daha sonra yoğun ağaç kesimi görmüş alanlar ile ağırlıklı olarak yağ palmiyesi tarımı yapılan bölgeleri karşılaştırdı. Sonuçlara göre, yağ palmiyesi plantasyonlarında bulunan bitkilerin içindeki boşluklarda arılara daha sık rastlandı. Çalışmada incelenen ağaçlar arasında, ağaç kesimi yapılmış bölgede yalnızca 41 örnekten birinde arı bulunurken, plantasyon alanında bu sayı 43 örnekten 12’ye çıktı. İnsan Etkisi Dengeyi Değiştiriyor Olabilir Araştırmacılar, bu farkın olası nedenlerinden birinin plantasyonlarda kullanılan pestisitler olabileceğini düşünüyor. Buna göre pestisit kullanımı, çok farklı ortamlara uyum sağlayabilen Dasyproctus agilis gibi türlere avantaj sağlıyor olabilir. Çalışmanın ortak yazarlarından Kalsum M. Yusah, insan faaliyetlerinin dünya genelinde yaşam alanlarını dönüştürdüğünü ve türler arasındaki ilişkilerde bu tür kaymaların beklendiğini belirtti. Yusah ayrıca, söz konusu arının bölgeye özgü mü yoksa dışarıdan gelmiş bir tür mü olduğunun henüz bilinmediğini, ancak yayılımının bozulmuş manzaralarla açık biçimde bağlantılı göründüğünü ifade etti. Karıncalar Yerinden Ediliyor Olabilir Araştırma sırasında, arı bulunan bitkilerdeki karınca kolonilerinin belirgin biçimde daha küçük olduğu da saptandı. Bu bulgu, karıncaların yuvalarından çıkarılıyor ya da en azından geri plana itiliyor olabileceğini düşündürüyor. Böyle bir değişim, bitkinin savunma sistemini de zayıflatabilir. Çünkü daha küçük karınca kolonileri, otçul böceklere karşı aynı düzeyde koruma sağlayamayabilir. Uzun Vadede Evrimsel Sonuçlar Doğabilir Araştırmacılara göre bu durum yalnızca tek bir tür değişimi anlamına gelmiyor. Eğer bitkiler için bu boşlukları üretmenin faydası azalırsa, uzun vadede bu yapıları oluşturmaya daha az yatırım yapmaları da mümkün olabilir. Çalışmanın kıdemli yazarı Tom M. Fayle, karşılıklı yarar sağlayan ilişkilerin bozulmasının uzun vadeli evrimsel değişimlere yol açabileceğini vurguladı. Fayle’a göre insan faaliyetlerinin böylesi dolaylı sonuçları, doğrudan biyolojik çeşitlilik kaybı kadar iyi anlaşılmış değil. Kaynak: IFL Science __________________ İmzalardaki bağlantıları veya görselleri görüntülemek için gönderi sayınızın 10 veya daha fazla olması gerekir.