Ampiryokritisizm Nedir?

**YAMAÇ** · 22 Ocak 2026, 21:18

Ampiriokritisizm, Avenarius ve Mach’ın öznel idealist öğretileridir. Alman düşünürü Richard Avenarius’la Avusturyalı fizikçi Ernst Mach’ın görgül eleştiricilik adıyla sunulan ortak öğretileri Kantçılık ve olguculuk temeline dayanır. Ayrıca bilim felsefesi ve Mahçılık adlarıyla de anılan bu öğretiye göre bilim özneldir, sadece pratik kolaylık sağlayan bir araçtan başka bir şey değildir. Çünkü, ne fizik ne metafizik, hiç bir şey bilinemez. Nesneler duyum karmaşalarıdır.

Dünya, bizim duyumlarımızdan ibarettir. Duyumlarımızsa, ne fizik ne de psişik yanı olan, yansız olgulardır. Hume’la Berkeley özdeksizciliğinin bir yinelenmesinden ibaret bulunan bu öğreti “Dünya benim duyumlarımdan başka bir şey değildir” önermesiyle özetlenebilir ki bu da onu tekbencilik saçmasına düşürür. Avenarius ve Mach, tekbenciliğe düşmemek ve öznelciliklerini gizlemek için “benim” sözcüğü yerine “bizim” sözcüğünü kullanırlar. Ne var ki dış dünyanın nesnel varlığı yoksa pek açıktır ki başka insanların da nesnel varlıkları olamaz, öyleyse “kendimden başka hiç bir şey bilemem” ve “benden başka hiç bir şey yoktur” saçmalığından da kaçınılamaz. Bu anlayışa göre fiziğin konusu, nesneler arasındaki bağlantılardır.

Mach, şöyle demektedir: “Duyumlar nesnelerin sembolleri değildir, tersine, nesneler duyumlar karmaşası için ansal sembollerdir. Evrenin gerçek elemanları nesneler değil, duyumlardır”. Ünlü bir eleştirici Mach’ın bu sözlerini şöyle yanıtlar:

“Öyleyse düşünce beyinsiz olarak vardır. Bu beyinsiz felsefeyi savunabilecek olan da var mıdır? Evet, o da vardır. Bu, Profesör Richard Avenarius’tur.”
Bu bilimdışı öğreti Henri Poincare, P. Duhem, Adler, Petzoldt vb. gibi birçok düşünürlerce izlenmiş ve Bazarov, Bogdanov, Lunaçarski, Bermann, Hellfond, İyuşkeviç, Suvorov vb. gibi birçok düşünürlerce de Marksçılıkla bağdaştırılmaya çalışılmıştır.

Alıntıdır.

22 Ocak 2026, 21:18	#1
Çevrimdışı YAMAÇ İdealler barışçıldır. Tarih şiddettir.	Ampiryokritisizm Nedir? Ampiryokritisizm Nedir? Www.TrendForum.Net Ampiriokritisizm, Avenarius ve Mach’ın öznel idealist öğretileridir. Alman düşünürü Richard Avenarius’la Avusturyalı fizikçi Ernst Mach’ın görgül eleştiricilik adıyla sunulan ortak öğretileri Kantçılık ve olguculuk temeline dayanır. Ayrıca bilim felsefesi ve Mahçılık adlarıyla de anılan bu öğretiye göre bilim özneldir, sadece pratik kolaylık sağlayan bir araçtan başka bir şey değildir. Çünkü, ne fizik ne metafizik, hiç bir şey bilinemez. Nesneler duyum karmaşalarıdır. Dünya, bizim duyumlarımızdan ibarettir. Duyumlarımızsa, ne fizik ne de psişik yanı olan, yansız olgulardır. Hume’la Berkeley özdeksizciliğinin bir yinelenmesinden ibaret bulunan bu öğreti “Dünya benim duyumlarımdan başka bir şey değildir” önermesiyle özetlenebilir ki bu da onu tekbencilik saçmasına düşürür. Avenarius ve Mach, tekbenciliğe düşmemek ve öznelciliklerini gizlemek için “benim” sözcüğü yerine “bizim” sözcüğünü kullanırlar. Ne var ki dış dünyanın nesnel varlığı yoksa pek açıktır ki başka insanların da nesnel varlıkları olamaz, öyleyse “kendimden başka hiç bir şey bilemem” ve “benden başka hiç bir şey yoktur” saçmalığından da kaçınılamaz. Bu anlayışa göre fiziğin konusu, nesneler arasındaki bağlantılardır. Mach, şöyle demektedir: “Duyumlar nesnelerin sembolleri değildir, tersine, nesneler duyumlar karmaşası için ansal sembollerdir. Evrenin gerçek elemanları nesneler değil, duyumlardır”. Ünlü bir eleştirici Mach’ın bu sözlerini şöyle yanıtlar: “Öyleyse düşünce beyinsiz olarak vardır. Bu beyinsiz felsefeyi savunabilecek olan da var mıdır? Evet, o da vardır. Bu, Profesör Richard Avenarius’tur.” Bu bilimdışı öğreti Henri Poincare, P. Duhem, Adler, Petzoldt vb. gibi birçok düşünürlerce izlenmiş ve Bazarov, Bogdanov, Lunaçarski, Bermann, Hellfond, İyuşkeviç, Suvorov vb. gibi birçok düşünürlerce de Marksçılıkla bağdaştırılmaya çalışılmıştır. Alıntıdır. __________________ . . Zor olan ne biliyor musun ? Ölüm değil zor olan sevmek değil dosta sahip olmak değil yada birini yenmek değil. Zor olan yaşayabilmektir sevilmektir dostunu tanımak düşmanını seçebilmektir zor olan birini kazanmaktır. Ama asıl zor olan nedir biliyor musun ? Asıl zor olan bütün bunlar için gerekli gücü bulabilmektir.

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
Öküz Öldüren Soğukları Nedir? - Sitte-i Sevr Nedir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	0	29 Haziran 2023 16:57
Freestyle Nedir? Serbest Stil Nedir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	0	05 Mayıs 2023 04:24
Zihin nedir veya düşünmek nedir?	DeepSilence	Kişisel Gelişim	0	13 Nisan 2023 12:57
Wolff: "VSC nedir, güvenlik aracı nedir, kırmızı bayrak nedir tam olarak belirtilmeli"	KoJiRo	Formula 1	0	03 Nisan 2023 13:22
Adak nedir, dindeki yeri nedir?	mamihlapinatapai	İslam ve Din	0	06 Mayıs 2022 13:08

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 2 (0 üye ve 2 konuk)