Antinomi nedir?

**YAMAÇ** · 26 Ocak 2026, 22:12

Saltığı çözümlemek için aklın içine düşmek zorunda bulunduğu çelişkiler bütününe antinomi ya da çatışkı denir.

Antinomi, Kant’ın bir terimidir. Kant’a göre duyu ve algı verilerini, yani duyusal dünyayı aşan ve mutlağı bilmeye çalışan aklın içine düştüğü çelişkiler bütünüdür.

Antinomi, teorik aklın kendi yapısından ötürü düştüğü durumdur. Teorik akıl bu idelerin var olduğunu absürde indirgeme yoluyla temellendirmeye giriştiğinde çelişkiye düşer. Sonunda böyle bir idenin hem var olduğunu hem de var olmadığını, yani bu ideyle ilgili bir tezi ve bunun antitezini aynı zamanda kabul etme durumuna düşer. İşte antinomi, teorik aklın düştüğü bu durumdur ve teorik aklın kabullenemediği de bir durumdur.

Akıl, duyu dünyasının ötesinde yer alan Tanrı’nın, evrenin ya da ruhun mutlak varlığı hakkında bilgi edinmek isteyince birbirine taban tabana karşıt olan tezleri aynı kolaylıkla ileri sürer ve tanıtlar gibi görünür. Ama bu durum mutlak hakkında yani metafizik konularda,aklın sağlam bilgi edinemeyeceğini gösterir.

Alman düşünürü Kant’a göre saltığın alanındaki bütün önermeler çatışıktır. Çünkü bu önermeler üzerinde deney yapılamayacağı için karşılıkları da aynı güçle ileri sürülebilir. Sözcük oyunlarına dayanan kozmolojik tanıtlarsa her iki karşıt önerme için ileri sürülebilir. Kant nesneye olduğu gibi özneye de kesin bir bilinemezlik yakıştırır ki bu gibi kozmolojik önermelere saf usun çatışkıları adını verir ve bunları dört ana çatışkı da toplar.

Nicelik çatışkısı: “Evren sınırlıdır-evren sınırsızdır.”
Nitelik çatışkısı: “Özdek bölünmez atomlardan yapılmıştır-özdek sonsuzca bölünebilir.”
Bağıntı çatışkısı: “Her şey zorunlu olarak bağıntılıdır-hiçbir şey zorunlu olarak bağıntılı değildir.”
Kiplik çatışkısı: “Evrenin nedeni olan zorunlu bir varlık vardır-evrenin nedeni zorunlu bir varlık değildir.”
Kant’a göre anlık duyumsal deneyin sınırlarını aşamayacağından duyumsal deneyin dışında kalan bu gibi önermelerin savı kadar karşı savı da aynı kesinlikle tanıtlanabilir, bu halde hem savı hem karşı savı doğru saymak gerekir ki bu bir çatışkıdır.

Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım

Alıntıdır.

26 Ocak 2026, 22:12	#1
Çevrimiçi YAMAÇ İdealler barışçıldır. Tarih şiddettir.	Antinomi nedir? Antinomi nedir? Www.TrendForum.Net Saltığı çözümlemek için aklın içine düşmek zorunda bulunduğu çelişkiler bütününe antinomi ya da çatışkı denir. Antinomi, Kant’ın bir terimidir. Kant’a göre duyu ve algı verilerini, yani duyusal dünyayı aşan ve mutlağı bilmeye çalışan aklın içine düştüğü çelişkiler bütünüdür. Antinomi, teorik aklın kendi yapısından ötürü düştüğü durumdur. Teorik akıl bu idelerin var olduğunu absürde indirgeme yoluyla temellendirmeye giriştiğinde çelişkiye düşer. Sonunda böyle bir idenin hem var olduğunu hem de var olmadığını, yani bu ideyle ilgili bir tezi ve bunun antitezini aynı zamanda kabul etme durumuna düşer. İşte antinomi, teorik aklın düştüğü bu durumdur ve teorik aklın kabullenemediği de bir durumdur. Akıl, duyu dünyasının ötesinde yer alan Tanrı’nın, evrenin ya da ruhun mutlak varlığı hakkında bilgi edinmek isteyince birbirine taban tabana karşıt olan tezleri aynı kolaylıkla ileri sürer ve tanıtlar gibi görünür. Ama bu durum mutlak hakkında yani metafizik konularda,aklın sağlam bilgi edinemeyeceğini gösterir. Alman düşünürü Kant’a göre saltığın alanındaki bütün önermeler çatışıktır. Çünkü bu önermeler üzerinde deney yapılamayacağı için karşılıkları da aynı güçle ileri sürülebilir. Sözcük oyunlarına dayanan kozmolojik tanıtlarsa her iki karşıt önerme için ileri sürülebilir. Kant nesneye olduğu gibi özneye de kesin bir bilinemezlik yakıştırır ki bu gibi kozmolojik önermelere saf usun çatışkıları adını verir ve bunları dört ana çatışkı da toplar. Nicelik çatışkısı: “Evren sınırlıdır-evren sınırsızdır.” Nitelik çatışkısı: “Özdek bölünmez atomlardan yapılmıştır-özdek sonsuzca bölünebilir.” Bağıntı çatışkısı: “Her şey zorunlu olarak bağıntılıdır-hiçbir şey zorunlu olarak bağıntılı değildir.” Kiplik çatışkısı: “Evrenin nedeni olan zorunlu bir varlık vardır-evrenin nedeni zorunlu bir varlık değildir.” Kant’a göre anlık duyumsal deneyin sınırlarını aşamayacağından duyumsal deneyin dışında kalan bu gibi önermelerin savı kadar karşı savı da aynı kesinlikle tanıtlanabilir, bu halde hem savı hem karşı savı doğru saymak gerekir ki bu bir çatışkıdır. Hazırlayan: Sosyolog Ömer Yıldırım Alıntıdır. __________________ . . Zor olan ne biliyor musun ? Ölüm değil zor olan sevmek değil dosta sahip olmak değil yada birini yenmek değil. Zor olan yaşayabilmektir sevilmektir dostunu tanımak düşmanını seçebilmektir zor olan birini kazanmaktır. Ama asıl zor olan nedir biliyor musun ? Asıl zor olan bütün bunlar için gerekli gücü bulabilmektir.

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
Antinomi nedir?	YAMAÇ	Felsefe	0	22 Ocak 2026 21:23
Öküz Öldüren Soğukları Nedir? - Sitte-i Sevr Nedir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	0	29 Haziran 2023 16:57
Freestyle Nedir? Serbest Stil Nedir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	0	05 Mayıs 2023 04:24
Wolff: "VSC nedir, güvenlik aracı nedir, kırmızı bayrak nedir tam olarak belirtilmeli"	KoJiRo	Formula 1	0	03 Nisan 2023 13:22
Adak nedir, dindeki yeri nedir?	mamihlapinatapai	İslam ve Din	0	06 Mayıs 2022 13:08

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)