Deneyüstü Nedir, Ne Demektir?

**YAMAÇ** · 27 Ocak 2026, 22:21

Deneyle elde edilemeyen.

Bu terimi ilkin 12. yüzyılda skolastikler öteye geçme anlamını dile getiren La. Transcendere sözcüğünden türetmişler ve ulamlar üstü (La. Transcendentalia) anlamında kullanmışlardır. Bu deyimle varlık, gerçek, birlik gibi sanların duyulur üstü ve ancak deneyden önce sezgiyle bilinen özellikler olduğunu dile getiriyorlardı. Bununla da ulamlar üstü olan özelliklerin Aristoteles’in ulamlarıyla açıklanamayacağını anlatıyorlardı. Bu anlamda deneyüstü (Fr. Transcendental) deyimi, aşkın (Fr. Transcendent) deyimiyle anlamdaştır. Bu anlam, Alman düşünürü Immanuel Kant tarafından eleştirilmiştir.

Kant’a göre deneyüstü, aşkın eğil, tam tersine, deney öncesi (önsel)’nin bilgisidir. Kant felsefesinde deney’in karşıtı olduğu kadar aşkın’ın da karşıtı olan deneyüstü kavramı, Büyük Albert ve Aquino’lu Thomas’nın dilegetirdikleri gibi bilginin sınırını aşanı değil, tam tersine, bu sınırın içinde kalan bilgiyi dile getirir. Daha açık bir deyişle skolastiklerde kategoriler üstü olan deneyüstü, kant’a göre kategorilerin bizzat kendisidir. Kant, skolastik anlamdaki deneyüstü’yü aşkın ve bundan ötürü de bilinemez sayar. Skolastiklerin bilgi sınırının üstüne çıkardıkları deneyüstü’nü Kant bilginin temeline oturtmaktadır. Başka türlü söylemek gerekirse, deyimin kökenindeki öteye geçme anlamı skolastiklerde bilginin üst sınırından öteye geçme, Kant’taysa bilginin deneysel alt sınırından öteye geçme anlamındadır.

27 Ocak 2026, 22:21	#1
Çevrimdışı YAMAÇ İdealler barışçıldır. Tarih şiddettir.	Deneyüstü Nedir, Ne Demektir? Deneyüstü Nedir, Ne Demektir? Www.TrendForum.Net Deneyle elde edilemeyen. Bu terimi ilkin 12. yüzyılda skolastikler öteye geçme anlamını dile getiren La. Transcendere sözcüğünden türetmişler ve ulamlar üstü (La. Transcendentalia) anlamında kullanmışlardır. Bu deyimle varlık, gerçek, birlik gibi sanların duyulur üstü ve ancak deneyden önce sezgiyle bilinen özellikler olduğunu dile getiriyorlardı. Bununla da ulamlar üstü olan özelliklerin Aristoteles’in ulamlarıyla açıklanamayacağını anlatıyorlardı. Bu anlamda deneyüstü (Fr. Transcendental) deyimi, aşkın (Fr. Transcendent) deyimiyle anlamdaştır. Bu anlam, Alman düşünürü Immanuel Kant tarafından eleştirilmiştir. Kant’a göre deneyüstü, aşkın eğil, tam tersine, deney öncesi (önsel)’nin bilgisidir. Kant felsefesinde deney’in karşıtı olduğu kadar aşkın’ın da karşıtı olan deneyüstü kavramı, Büyük Albert ve Aquino’lu Thomas’nın dilegetirdikleri gibi bilginin sınırını aşanı değil, tam tersine, bu sınırın içinde kalan bilgiyi dile getirir. Daha açık bir deyişle skolastiklerde kategoriler üstü olan deneyüstü, kant’a göre kategorilerin bizzat kendisidir. Kant, skolastik anlamdaki deneyüstü’yü aşkın ve bundan ötürü de bilinemez sayar. Skolastiklerin bilgi sınırının üstüne çıkardıkları deneyüstü’nü Kant bilginin temeline oturtmaktadır. Başka türlü söylemek gerekirse, deyimin kökenindeki öteye geçme anlamı skolastiklerde bilginin üst sınırından öteye geçme, Kant’taysa bilginin deneysel alt sınırından öteye geçme anlamındadır. __________________ . . Zor olan ne biliyor musun ? Ölüm değil zor olan sevmek değil dosta sahip olmak değil yada birini yenmek değil. Zor olan yaşayabilmektir sevilmektir dostunu tanımak düşmanını seçebilmektir zor olan birini kazanmaktır. Ama asıl zor olan nedir biliyor musun ? Asıl zor olan bütün bunlar için gerekli gücü bulabilmektir.

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
Bulunç Nedir, Ne Demektir?	YAMAÇ	Felsefe	0	26 Ocak 2026 21:51
Bağıntıcılık Nedir, Ne Demektir?	YAMAÇ	Felsefe	0	26 Ocak 2026 21:49
Ben Nedir, Ne Demektir?	YAMAÇ	Felsefe	0	26 Ocak 2026 21:44
Ne Nedir? - Ne Ne Demektir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	3	17 Kasım 2024 21:08
AFK Nedir? - AFK Ne Demektir?	Elysian	Bunları biliyor musunuz?	0	29 Ocak 2024 23:15

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)