Dogmatizm nedir? İnakçılık

**YAMAÇ** · 27 Ocak 2026, 22:58

Dogmatizm, iki farklı anlamda ve alanda ele alınabilecek bir terimdir: İlk anlamda dogmatizm; din ya da yetkelerce ileri sürülen düşünce ve ilkeleri kanıt aramaksızın, incelemeksizin bilgi sayan anlayıştır. İkinci anlamda ise bilginin imkânı söz konusu olduğunda bilginin kesinlikle mümkün olduğunu, insanın sağlam ve kesin bilgiye ulaşabileceğini öne süren bir felsefi görüştür.

Temelde skolastik bir anlayış olan dogmatizm, günümüzde değişme ve gelişmeyi yadsıyan öğretileri ve anlayışları adlandırır. Özellikle metafizik öğretilerin tümü inakçı (dogmatik) öğretilerdir.

Felsefi çevrede septik düşünürler, kendilerinden olmayan, kendileri gibi düşünmeyen filozoflara “dogmatik” adını vermişlerdir. Buradan hareketle, kuşkuculuğun karşısında bulunan yaklaşıma, yani bilginin mümkün olduğunu ileri süren görüşe de dogmatizm adı verilmiştir diyebiliriz.

Bahsettiğimiz üzere dogmatizm genel olarak, kimi öğretilere en küçük bir eleştiriye yer vermeden, kişisel eğilimlere dayanarak körü körüne inanma; onları sorgusuz sualsiz bir biçimde benimseme anlamında kullanılsa da epistemolojide, yani bilgi felsefesinde, insan zihninin varlığın kendisinin ve varlığın ilk nedenlerinin nesnel bilgisine sahip olabileceği iddiasını savunan felsefe akımına verilen addır.

Körü körüne inanmak anlamında kullanıldığında dogmatizmin zorunlu sonucu olarak zorbalık ortaya çıkar. Örneğin Orta Çağ’da deneylerle tanıtlanamayan kurallar, engizisyon işkenceleriyle tanıtlanmaya çalışılmıştır. Öyle ki inakçılık suçlu olmayanın ateşe atılsa bile yanmayacağı inancına kadar varmıştır. Bundan da ateşe atılınca yanan kişinin suçlu olduğu sonucu çıkarılmıştır.

DOGMATİK NEDİR? KİME DOGMATİK DENİR?
Deney alanının dışında kalan bütün savlar dogmatik olmak zorundadır. Bu zorunluluk Tanrı sözünden başlayıp Aristoteles’in sözüne kadar genelleşmiştir.

Felsefede, bilginin mümkün olduğunu savunanlara da dogmatik denir. “Dogmatik” kelimesi gündelik dilde ondan anlaşılan “bir inancı körü körüne savunan, ön yargılı olan” bir insanın zihinsel tavrı olarak düşünülmenin dışında felsefi anlamda, insan zihninin varlık hakkında doğru ve kesin bilgi edinebileceğini öne süren felsefi anlayıştır da.

Felsefi anlamda dogmatikler, insanın kendisinden bağımsız olarak var olan gerçekliğin bilgisini bilebileceğini öne sürerler. Dogmatikler ayrıca bilginin nereden geldiği konusunda dogmatizm kaynaklı olarak (akıl, deney, hem akıl hem deney, sezgi, olgu, yarar vb.) farklı görüşlere sahiptirler.

Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 3. Sınıf “Çağdaş Felsefe Tarihi” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı

Alıntıdır.

27 Ocak 2026, 22:58	#1
Çevrimdışı YAMAÇ İdealler barışçıldır. Tarih şiddettir.	Dogmatizm nedir? İnakçılık Dogmatizm nedir? İnakçılık Www.TrendForum.Net Dogmatizm, iki farklı anlamda ve alanda ele alınabilecek bir terimdir: İlk anlamda dogmatizm; din ya da yetkelerce ileri sürülen düşünce ve ilkeleri kanıt aramaksızın, incelemeksizin bilgi sayan anlayıştır. İkinci anlamda ise bilginin imkânı söz konusu olduğunda bilginin kesinlikle mümkün olduğunu, insanın sağlam ve kesin bilgiye ulaşabileceğini öne süren bir felsefi görüştür. Temelde skolastik bir anlayış olan dogmatizm, günümüzde değişme ve gelişmeyi yadsıyan öğretileri ve anlayışları adlandırır. Özellikle metafizik öğretilerin tümü inakçı (dogmatik) öğretilerdir. Felsefi çevrede septik düşünürler, kendilerinden olmayan, kendileri gibi düşünmeyen filozoflara “dogmatik” adını vermişlerdir. Buradan hareketle, kuşkuculuğun karşısında bulunan yaklaşıma, yani bilginin mümkün olduğunu ileri süren görüşe de dogmatizm adı verilmiştir diyebiliriz. Bahsettiğimiz üzere dogmatizm genel olarak, kimi öğretilere en küçük bir eleştiriye yer vermeden, kişisel eğilimlere dayanarak körü körüne inanma; onları sorgusuz sualsiz bir biçimde benimseme anlamında kullanılsa da epistemolojide, yani bilgi felsefesinde, insan zihninin varlığın kendisinin ve varlığın ilk nedenlerinin nesnel bilgisine sahip olabileceği iddiasını savunan felsefe akımına verilen addır. Körü körüne inanmak anlamında kullanıldığında dogmatizmin zorunlu sonucu olarak zorbalık ortaya çıkar. Örneğin Orta Çağ’da deneylerle tanıtlanamayan kurallar, engizisyon işkenceleriyle tanıtlanmaya çalışılmıştır. Öyle ki inakçılık suçlu olmayanın ateşe atılsa bile yanmayacağı inancına kadar varmıştır. Bundan da ateşe atılınca yanan kişinin suçlu olduğu sonucu çıkarılmıştır. DOGMATİK NEDİR? KİME DOGMATİK DENİR? Deney alanının dışında kalan bütün savlar dogmatik olmak zorundadır. Bu zorunluluk Tanrı sözünden başlayıp Aristoteles’in sözüne kadar genelleşmiştir. Felsefede, bilginin mümkün olduğunu savunanlara da dogmatik denir. “Dogmatik” kelimesi gündelik dilde ondan anlaşılan “bir inancı körü körüne savunan, ön yargılı olan” bir insanın zihinsel tavrı olarak düşünülmenin dışında felsefi anlamda, insan zihninin varlık hakkında doğru ve kesin bilgi edinebileceğini öne süren felsefi anlayıştır da. Felsefi anlamda dogmatikler, insanın kendisinden bağımsız olarak var olan gerçekliğin bilgisini bilebileceğini öne sürerler. Dogmatikler ayrıca bilginin nereden geldiği konusunda dogmatizm kaynaklı olarak (akıl, deney, hem akıl hem deney, sezgi, olgu, yarar vb.) farklı görüşlere sahiptirler. Derleyen: Sosyolog Ömer YILDIRIM Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 3. Sınıf “Çağdaş Felsefe Tarihi” Dersi Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı Alıntıdır. __________________ . . Zor olan ne biliyor musun ? Ölüm değil zor olan sevmek değil dosta sahip olmak değil yada birini yenmek değil. Zor olan yaşayabilmektir sevilmektir dostunu tanımak düşmanını seçebilmektir zor olan birini kazanmaktır. Ama asıl zor olan nedir biliyor musun ? Asıl zor olan bütün bunlar için gerekli gücü bulabilmektir.

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
Öküz Öldüren Soğukları Nedir? - Sitte-i Sevr Nedir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	0	29 Haziran 2023 16:57
Freestyle Nedir? Serbest Stil Nedir?	Asi Ruh	Ne Nedir?	0	05 Mayıs 2023 04:24
Zihin nedir veya düşünmek nedir?	DeepSilence	Kişisel Gelişim	0	13 Nisan 2023 12:57
Wolff: "VSC nedir, güvenlik aracı nedir, kırmızı bayrak nedir tam olarak belirtilmeli"	KoJiRo	Formula 1	0	03 Nisan 2023 13:22
Adak nedir, dindeki yeri nedir?	mamihlapinatapai	İslam ve Din	0	06 Mayıs 2022 13:08

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)