Çatalhöyük, Türkiye'nin Konya iline bağlı Çumra ilçesi yakınlarında bulunan bir arkeolojik alan ve Neolitik bir yerleşimdir. Çatalhöyük, M.Ö. 7500-5700 yılları arasında yerleşim görmüş olan bir neolitik kenttir ve bu özelliğiyle dünyanın en eski yerleşimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Çatalhöyük, 1958 yılında İngiliz arkeolog James Mellaart tarafından keşfedilmiştir. Kazılar, Mellaart'ın keşiflerinin ardından 1961-1965 yılları arasında İngiliz arkeolog Ian Hodder ve ekibi tarafından devam ettirilmiştir. Daha sonra çeşitli arkeologlar ve araştırmacılar tarafından çalışmalara devam edilmiştir.



Çatalhöyük, döneminin özelliklerini yansıtan karmaşık bir yerleşim alanıdır. Kent, iki tepe üzerine kurulmuş olup birbirine yakın yaklaşık 18 tabakadan oluşmaktadır. Bu tabakalar, sürekli olarak yeniden inşa edilerek üzerine yapılar eklenmiş ve bu şekilde kent zamanla büyümüştür.

Çatalhöyük'ün en önemli özelliği, evlerin birbirine bitişik olarak inşa edilmiş olmasıdır. Evler, taş ve kerpiçten yapılmıştır ve çatıları düz çatılarla örtülmüştür. Evler arasında koridorlar ve merdivenler bulunurken, evlerin içinde duvarlarda resimler, heykeller ve diğer süslemeler görülmektedir. Ayrıca, evlerin altında mezarlar ve çeşitli tören alanları da bulunmuştur.



Çatalhöyük'teki kazılar, dönemin tarım, hayvancılık, avcılık ve ticaret gibi sosyal ve ekonomik yapısını anlamamıza yardımcı olmuştur. Ayrıca, duvar resimleri, heykeller ve diğer buluntular, dönemin kültürel ve dini yaşamını da aydınlatmaktadır.



Çatalhöyük, 2012 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir. Bugün ziyaretçilere açık olan alan, kazıların devam ettiği bir çalışma alanıdır. Ziyaretçiler, arkeolojik alanı gezebilir, kazı çalışmalarını inceleyebilir ve Çatalhöyük'ün tarihi ve kültürel önemini daha yakından keşfedebilirler.