Kara Deliği ‘Yutmaya’ Kalkan Yıldız, Evrenin En Tuhaf Patlamalarından Birini Tetikledi

Kara deliğe tehlikeli şekilde yaklaşan bir yıldız, onu yutmaya çalışırken beklenmedik bir patlama yaşadı ve daha önce görülmemiş bir süpernovaya sebep oldu.



Bir yıldız, kara deliği yutmaya çalışırken tuhaf bir patlamaya yol açtı. Bilim insanları olayın daha önce hiç görülmemiş bir süpernova türü olabileceğini söylüyor.

Gökbilimciler için 2023 yılı, uzay tarihinde kayda değer keşiflerden birine tanıklık etti. Yaklaşık 750 milyon ışık yılı uzaklıkta gerçekleşen bu olağanüstü patlama, bilim dünyasının dikkatini üzerine çekmeyi başardı.

7 Temmuz 2023’te Zwicky Geçici Tesisi’nin dedektörlerine yansıyan kozmik olay, başlangıçta sıradan bir süpernova gibi görünüyordu. Gökbilimciler bu olaya SN 2023zkd adını verdiler.

Yıldızın Karanlık Dansı Dikkatleri Üzerine Çekti

Altı ay sonra kozmik anomalileri tarayan yapay zekâ sistemi bu patlamayı “sıradışı” olarak işaretledi. İlk keşfinden bu yana toplanan verilerin yeniden incelenmesi, SN 2023zkd’nin beklenmedik bir şekilde ikinci kez parladığını ortaya çıkardı.

Alexander Gagliano önderliğindeki araştırma ekibi, olağandışı olayın dev bir yıldızın kara delikle etkileşiminden kaynaklandığını öne sürdü.

“Analizlerimiz patlamanın bir kara delik eşlikçisiyle yaşanan yıkıcı bir karşılaşmadan kaynaklandığını gösteriyor. Bu da yakın etkileşimlerin gerçekten bir yıldızı patlatabildiğine dair şimdiye kadarki en güçlü kanıt.”

Araştırmacılar patlamadan önceki dört yıl boyunca cismin düzenli olarak parlaklığının arttığını ve bazı tuhaf dalgalanmalar gösterdiğini tespit etti. Bu uzun süreli davranış, patlamak üzere olan yıldızlar için tipik değildi.

Yıldızın Son Anlarında Kara Delikle Etkileşime Girdiği Görülüyor

Gözlemlere en yakın senaryo, ölmekte olan dev bir yıldız ile bir kara deliğin sıkı bir yörüngede kilitlenmiş olmasıydı. Çürüyen bir yörüngede birbirlerinin etrafında dönerken, yıldız kütlesinin büyük bir kısmını kaybetti ve bu kütle parlamaya başladı.

Araştırmacılar iki cismin birbirine yeterince yaklaşmasıyla yıldızın kara deliği içine çekmeye çalıştığına, ancak kara deliğin uyguladığı çekim kuvvetinin yıldızı öyle bir strese soktuğuna inanıyor ki bu durum süpernovayı tetikledi.

Parlaklıktaki ilk zirve, süpernova patlamasının sistemin etrafındaki düşük yoğunluklu gazla çarpışmasından kaynaklandı. İkinci zirve ise yıldızın son yıllarında fırlattığı yoğun madde bulutuna daha yavaş ve sürekli çarpışmasından ileri geldi.



Olağandışı keşif, Harvard Üniversitesi’nden Yardımcı Doçent Ashley Villar’ın da dikkatini çekti ve şu değerlendirmede bulundu:

“2023zkd, patlamadan önceki yıllarda bir yıldızın eşlikçisiyle etkileşime girdiğine dair gördüğümüz en net işaretleri gösteriyor. Bunun yapay zekâ tarafından keşfedilecek gizli patlamalar sınıfının bir parçası olabileceğini düşünüyoruz.”

The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanmak üzere kabul edilen araştırmanın ön baskısına [Sadece kayıtlı ve aktif kullanıcılar bağlantıları görebilir. ]’den ulaşabilirsiniz.

Kaynak: [Sadece kayıtlı ve aktif kullanıcılar bağlantıları görebilir. ]